श्रीहर्षं कविराजराजिमुकुटालंकारहीरः सुतं
श्रीहीरः सुषुवे जितेन्द्रियचयं मामल्लदेवी च यम् ।
यातः सप्तदशः स्वसुः सुसदृशि छिन्दप्रशस्तेर्महा-
काव्ये तद्भुवि नैषधीयचरिते सर्गो निसर्गोज्ज्वलः ॥

अन्वयः AI कविराजराजिमुकुटालङ्कारहीरः श्रीहीरः मामल्लदेवी च जितेन्द्रियचयम् यम् श्रीहर्षम् सुतम् सुषुवे, तद्भुवि छिन्दप्रशस्तेः स्वसुः सुसदृशि नैषधीयचरिते महाकाव्ये निसर्गोज्ज्वलः सप्तदशः सर्गः यातः ।

Summary AI Śrīhīra, a diamond adorning the crowns of the best poets, and Māmalladevī gave birth to their son Śrīharṣa, who had conquered his senses. In his great epic, the Naiṣadhīyacarita, which is like a beautiful sister to the Chinda praśasti, this naturally brilliant seventeenth canto has now concluded.

पदच्छेदः AI

श्रीहर्षम्	श्रीहर्ष (२.१)	Sriharsha
कविराजराजिमुकुटालङ्कारहीरः	कविराजराजि–मुकुट–अलङ्कार–हीर (१.१)	a diamond adorning the crowns of the rows of best poets
सुतम्	सुत (२.१)	son
श्रीहीरः	श्रीहीर (१.१)	Srihira
सुषुवे	सुषुवे (√सू कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	gave birth to
जितेन्द्रियचयम्	जित–इन्द्रियचय (२.१)	one who has conquered his senses
मामल्लदेवी	मामल्लदेवी (१.१)	Mamalladevi
च	च	and
यम्	यद् (२.१)	whom
यातः	यात (√या+क्त, १.१)	has concluded
सप्तदशः	सप्तदशन् (१.१)	the seventeenth
स्वसुः	स्वसृ (६.१)	of a sister
सुसदृशि	सुसदृश् (७.१)	very similar
छिन्दप्रशस्तेः	छिन्द–प्रशस्ति (६.१)	to the Chinda Prashasti
महाकाव्ये	महाकाव्य (७.१)	in the great epic
तद्भुवि	तद्भू (७.१)	born of him (Sriharsha)
नैषधीयचरिते	नैषधीयचरित (७.१)	in the Naishadhiyacharita
सर्गः	सर्ग (१.१)	canto
निसर्गोज्ज्वलः	निसर्ग–उज्ज्वल (१.१)	naturally brilliant

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
श्री	ह	र्षं	क	वि	रा	ज	रा	जि	मु	कु	टा	लं	का	र	ही	रः	सु	तं
श्री	ही	रः	सु	षु	वे	जि	ते	न्द्रि	य	च	यं	मा	म	ल्ल	दे	वी	च	यम्
या	तः	स	प्त	द	शः	स्व	सुः	सु	स	दृ	शि	छि	न्द	प्र	श	स्ते	र्म	हा
का	व्ये	त	द्भु	वि	नै	ष	धी	य	च	रि	ते	स	र्गो	नि	स	र्गो	ज्ज्व	लः
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect