अमुष्मिन्नारामे सततनिपतद्दोहदतया
प्रसूनैरुन्निद्रैरनिशममृतांशुप्रतिभटे ।
असौ बद्धालम्बः कलिरजनि कादम्बविहग-
च्छदच्छायाभ्यङ्गोचितरुचितया लाञ्छनमृगः ॥

अन्वयः AI अनिशम् अमृतांशुप्रतिभटे, सततनिपतद्दोहदतया उन्निद्रैः प्रसूनैः (युक्ते) अमुष्मिन् आरामे, असौ कलिः कादम्बविहगच्छदच्छायाभ्यङ्गोचितरुचितया बद्धालम्बः (सन्) लाञ्छनमृगः अजनि ।

Summary AI In this garden, which rivaled the moon with its constantly blossoming flowers due to continuous fertilization, Kali, taking support, became like the deer-spot on the moon, his dark complexion suitable for being anointed with the shadow of a Kadamba bird's wing.

पदच्छेदः AI

अमुष्मिन्	अदस् (७.१)	in this
आरामे	आराम (७.१)	garden
सततनिपतद्दोहदतया	सतत–निपतत्–दोहदता (३.१)	due to the continuous application of fertilizer
प्रसूनैः	प्रसून (३.३)	with flowers
उन्निद्रैः	उन्निद्र (३.३)	blossoming
अनिशम्	अनिशम्	constantly
अमृतांशुप्रतिभटे	अमृतांशु–प्रतिभट (७.१)	which rivaled the moon
असौ	अदस् (१.१)	this
बद्धालम्बः	बद्ध–आलम्ब (१.१)	having taken support
कलिः	कलि (१.१)	Kali
अजनि	अजनि (√जन् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was born/became
कादम्बविहगच्छदच्छायाभ्यङ्गोचितरुचितया	कादम्बविहग–छद–छाया–अभ्यङ्ग–उचित–रुचिता (३.१)	by the suitability of his complexion for being anointed with the shadow of a Kadamba bird's wing
लाञ्छनमृगः	लाञ्छन–मृग (१.१)	the deer-spot (on the moon)

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
अ	मु	ष्मि	न्ना	रा	मे	स	त	त	नि	प	त	द्दो	ह	द	त	या
प्र	सू	नै	रु	न्नि	द्रै	र	नि	श	म	मृ	तां	शु	प्र	ति	भ	टे
अ	सौ	ब	द्धा	ल	म्बः	क	लि	र	ज	नि	का	द	म्ब	वि	ह	ग
च्छ	द	च्छा	या	भ्य	ङ्गो	चि	त	रु	चि	त	या	ला	ञ्छ	न	मृ	गः
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect