यदष्यपीता वसुधालयैः सुधा
तदप्यदः स्वादु ततोऽनुमीयते ।
अपि क्रतूषर्बुधदग्धगन्धिने
स्पृहां यदस्मै दधते सुधान्धसः ॥
यदष्यपीता वसुधालयैः सुधा
तदप्यदः स्वादु ततोऽनुमीयते ।
अपि क्रतूषर्बुधदग्धगन्धिने
स्पृहां यदस्मै दधते सुधान्धसः ॥
तदप्यदः स्वादु ततोऽनुमीयते ।
अपि क्रतूषर्बुधदग्धगन्धिने
स्पृहां यदस्मै दधते सुधान्धसः ॥
अन्वयः
AI
यत् वसुधा-लयैः अपीता सुधा अपि, तत् अदः (पायसम्) ततः स्वादु (अस्ति इति) अनुमीयते, यत् सुधा-अन्धसः (देवाः) अपि क्रतु-ऊषः-बुध-दग्ध-गन्धिने अस्मै स्पृहाम् दधते।
Summary
AI
This payasam is inferred to be tastier than even nectar, which is not drunk by mortals. This is because even the gods, who feed on nectar, felt a desire for this payasam, which had the familiar fragrance of burnt sacrificial offerings.
पदच्छेदः
AI
| यत् | यद् | because |
| अपि | अपि | even |
| अपीता | अपीत (न√पा+क्त, १.१) | not drunk |
| वसुधालयैः | वसुधा–आलय (३.३) | by the dwellers of the earth |
| सुधा | सुधा (१.१) | nectar |
| तत् | तद् | therefore |
| अपि | अपि | also |
| अदः | अदस् (१.१) | this (payasam) |
| स्वादु | स्वादु (१.१) | is tastier |
| ततः | ततः | than that (nectar) |
| अनुमीयते | अनुमीयते (अनु√मा भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is inferred |
| अपि | अपि | even |
| क्रतु | क्रतु | sacrifice |
| ऊषः | ऊषस् | smoke |
| बुध | बुध | known to |
| दग्ध | दग्ध (√दह्+क्त) | burnt |
| गन्धिने | गन्धिन् (४.१) | for the fragrant one |
| स्पृहाम् | स्पृहा (२.१) | desire |
| यत् | यद् | because |
| अस्मै | इदम् (४.१) | for this |
| दधते | दधते (√धा कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | they hold |
| सुधान्धसः | सुधा–अन्धस् (१.३) | the gods (nectar-eaters) |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | द | ष्य | पी | ता | व | सु | धा | ल | यैः | सु | धा |
| त | द | प्य | दः | स्वा | दु | त | तो | ऽनु | मी | य | ते |
| अ | पि | क्र | तू | ष | र्बु | ध | द | ग्ध | ग | न्धि | ने |
| स्पृ | हां | य | द | स्मै | द | ध | ते | सु | धा | न्ध | सः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.