धवेन सादर्शि वधूररुन्धतीं
सतीमिमां पश्य गतामिवाणुताम् ।
कृतस्य पूर्वं हृदि भूपतेः कृते
तृणीकृतस्वर्गपतेर्जनादिति ॥

अन्वयः AI धवेन सा वधूः अदर्शि, 'इमाम् सतीम् अरुन्धतीम् पश्य । पूर्वम् भूपतेः कृते हृदि कृतस्य तृणीकृत स्वर्गपतेः जनात् अणुताम् गताम् इव (स्थिताम्)' इति ।

Summary AI The husband showed the bride Arundhati, saying, 'Look at this chaste Arundhati, who seems to have become minute out of respect for this person (Damayanti), who, for the sake of the king (Nala), had previously considered the lord of heaven (Indra) as mere straw in her heart.'

पदच्छेदः AI

धवेन	धव (३.१)	by the husband (Nala)
सा	तद् (१.१)	she
अदर्शि	अदर्शि (√दृश् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was shown
वधूः	वधू (१.१)	the bride
अरुन्धतीम्	अरुन्धती (२.१)	Arundhati
सतीम्	सती (२.१)	the chaste one
इमाम्	इदम् (२.१)	this
पश्य	पश्य (√दृश् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	see
गताम्	गत (√गम्+क्त, २.१)	who has gone
इव	इव	as if
अणुताम्	अणुता (२.१)	to minuteness
कृतस्य	कृत (√कृ+क्त, ६.१)	of the one who has made
पूर्वम्	पूर्वम्	before
हृदि	हृद् (७.१)	in the heart
भूपतेः	भूपति (६.१)	of the king (Nala)
कृते	कृते	for the sake of
तृणीकृत	तृणीकृत	who considered as straw
स्वर्गपतेः	स्वर्गपति (६.१)	the lord of heaven (Indra)
जनात्	जन (५.१)	from the person (Damayanti)
इति	इति	thus

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ध	वे	न	सा	द	र्शि	व	धू	र	रु	न्ध	तीं
स	ती	मि	मां	प	श्य	ग	ता	मि	वा	णु	ताम्
कृ	त	स्य	पू	र्वं	हृ	दि	भू	प	तेः	कृ	ते
तृ	णी	कृ	त	स्व	र्ग	प	ते	र्ज	ना	दि	ति
ज			त			ज			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect