मदान्मदग्रे भवताथवा भिया
परं दिगन्तादपि यात जीवत ।
इति स्म यो दिक्करिणः स्वकर्णयो-
र्विनैव वर्णस्रजमागतैर्गतैः ॥

अन्वयः AI यः स्वकर्णयोः आगतैः गतैः (शब्दैः) विना एव वर्णस्रजम् दिक्करिणः 'मदात् मत् अग्रे भवत, अथवा भिया परम् दिगन्तात् अपि यात, जीवत' इति स्म (अशिक्षयत्) ।

Summary AI Nala, through the coming and going (flapping) of his own ears, taught the elephants of the quarters without even a garland of letters (speech), saying: 'Either stand before me out of pride, or go beyond the ends of the earth out of fear, and live.'

पदच्छेदः AI

मदात्	मद (५.१)	out of pride
मत्	अस्मद् (६.१)	my
अग्रे	अग्र (७.१)	in front
भवत	भवत (√भू कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. बहु.)	be
अथवा	अथवा	or
भिया	भी (३.१)	out of fear
परम्	परम्	beyond
दिगन्तात्	दिगन्त (५.१)	the end of the quarters
अपि	अपि	even
यात	यात (√या कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. बहु.)	go
जीवत	जीवत (√जीव् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. बहु.)	live
इति	इति	thus
स्म	स्म	(indicates past tense)
यः	यद् (१.१)	who
दिक्करिणः	दिक्करिन् (२.३)	the elephants of the quarters
स्वकर्णयोः	स्व–कर्ण (७.२)	in his own two ears
विना	विना	without
एव	एव	even
वर्णस्रजम्	वर्ण–स्रज् (२.१)	a garland of letters (speech)
आगतैः	आगत (आ√गम्+क्त, ३.३)	by the comings
गतैः	गत (√गम्+क्त, ३.३)	and goings (of his ears flapping)

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
म	दा	न्म	द	ग्रे	भ	व	ता	थ	वा	भि	या
प	रं	दि	ग	न्ता	द	पि	या	त	जी	व	त
इ	ति	स्म	यो	दि	क्क	रि	णः	स्व	क	र्ण	यो
र्वि	नै	व	व	र्ण	स्र	ज	मा	ग	तै	र्ग	तैः
ज			त			ज			र

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect