छदे सदैव च्छविमस्य बिभ्रतां
न केकिनां सर्पविषं विसर्पति ।
न नीलकण्ठत्वमधास्यदत्र
चेत्स कालकूटं भगवानभोक्ष्यत ॥

अन्वयः AI अस्य छदे सदा एव छविम् बिभ्रताम् केकिनाम् सर्पविषम् न विसर्पति । चेत् भगवान् अत्र कालकूटम् अभोक्ष्यत, (तर्हि) सः नीलकण्ठत्वम् न अधास्यत् ।

Summary AI Snake venom does not spread in peacocks who always bear the lustre of Nala's complexion in their feathers. If Lord Shiva had consumed the Kalakuta poison here (in Nala's presence), he would not have acquired a blue throat.

पदच्छेदः AI

छदे	छद (७.१)	in the feather
सदा	सदा	always
एव	एव	indeed
छविम्	छवि (२.१)	lustre
अस्य	इदम् (६.१)	of this (Nala)
बिभ्रताम्	बिभ्रत् (√भृ, ६.३)	of those bearing
न	न	not
केकिनाम्	केकिन् (६.३)	of peacocks
सर्पविषम्	सर्प–विष (१.१)	snake venom
विसर्पति	विसर्पति (वि√सृप् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	spreads
न	न	not
नीलकण्ठत्वम्	नील–कण्ठत्व (२.१)	the state of having a blue throat
अधास्यत्	अधास्यत् (√धा कर्तरि लृङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	would have obtained
अत्र	अत्र	here
चेत्	चेत्	if
सः	तद् (१.१)	he (Shiva)
कालकूटम्	कालकूट (२.१)	the Kalakuta poison
भगवान्	भगवत् (१.१)	Lord (Shiva)
अभोक्ष्यत	अभोक्ष्यत (√भुज् कर्तरि लृङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	had consumed

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
छ	दे	स	दै	व	च्छ	वि	म	स्य	बि	भ्र	तां
न	के	कि	नां	स	र्प	वि	षं	वि	स	र्प	ति
न	नी	ल	क	ण्ठ	त्व	म	धा	स्य	द	त्र	चे
त्स	का	ल	कू	टं	भ	ग	वा	न	भो	क्ष्य	त
ज			त			ज			र

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect