महेन्द्रमुच्चैःश्रवसा प्रतार्य
यन्निजेन पत्याऽकृत सिन्धुरन्वित्-
अम् स तद्ददेऽस्मै हयरत्नमर्पित्-
अं पुराऽनुबन्धुं वरुणेन बन्धुत्-
आम्
महेन्द्रमुच्चैःश्रवसा प्रतार्य
यन्निजेन पत्याऽकृत सिन्धुरन्वित्-
अम् स तद्ददेऽस्मै हयरत्नमर्पित्-
अं पुराऽनुबन्धुं वरुणेन बन्धुत्-
आम्
यन्निजेन पत्याऽकृत सिन्धुरन्वित्-
अम् स तद्ददेऽस्मै हयरत्नमर्पित्-
अं पुराऽनुबन्धुं वरुणेन बन्धुत्-
आम्
अन्वयः
AI
सिन्धुः निजेन पत्या (वरुणेन) यत् उच्चैःश्रवसा महेन्द्रम् प्रतार्य अन्वितम् अकृत, सः (भीमः) पुरा बन्धुताम् अनुबन्धुम् वरुणेन अर्पितम् तत् हय-रत्नम् अस्मै ददे ।
Summary
AI
He (Bhima) gave to Nala that jewel of a horse, which was previously given by Varuna to establish friendship. This was the horse with which the river (Saraswati), prompted by her husband Varuna, had deceived Indra regarding his horse Uchchaishravas.
पदच्छेदः
AI
| महेन्द्रम् | महेन्द्र (२.१) | Mahendra (Indra) |
| उच्चैःश्रवसा | उच्चैःश्रवस् (३.१) | with Uchchaishravas |
| प्रतार्य | प्रतार्य (प्र√तॄ+णिच्+ल्यप्) | having deceived |
| यत् | यद् (२.१) | which |
| निजेन | निज (३.१) | by her own |
| पत्या | पति (३.१) | husband |
| अकृत | अकृत (√कृ कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | was made |
| सिन्धुः | सिन्धु (१.१) | the river |
| अन्वितम् | अन्वित (अनु√इ+क्त, २.१) | endowed with |
| सः | तद् (१.१) | he (Bhima) |
| तत् | तद् (२.१) | that |
| ददे | ददे (√दा कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | gave |
| अस्मै | इदम् (४.१) | to him (Nala) |
| हयरत्नम् | हय–रत्न (२.१) | jewel of a horse |
| अर्पितम् | अर्पित (√ऋ+णिच्+क्त, २.१) | given |
| पुरा | पुरा | previously |
| अनुबन्धुम् | अनुबन्धुम् (अनु√बन्ध्+तुमुन्) | to establish |
| वरुणेन | वरुण (३.१) | by Varuna |
| बन्धुताम् | बन्धुता (२.१) | friendship |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| म | हे | न्द्र | मु | च्चैः | श्र | व | सा | प्र | ता | र्य | य |
| न्नि | जे | न | प | त्या | ऽकृ | त | सि | न्धु | र | न्वि | तम् |
| स | त | द्द | दे | ऽस्मै | ह | य | र | त्न | म | र्पि | तं |
| पु | रा | ऽनु | ब | न्धुं | व | रु | णे | न | ब | न्धु | ताम् |
| ज | त | ज | र | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.