पुरैव तस्मिन्समदेशि तत्सुता-
भिकेन यः सौहृदनाटिनाग्निना ।
नलाय विश्राणयति स्म तं रथं
नृपः सुलङ्घ्याद्रिसमुद्रकापथम् ॥

अन्वयः AI यः रथः पुरा एव तत्-सुता-अभिकेन सौहृद-नाटिना अग्निना तस्मिन् समदेशि, नृपः सु-लङ्घ्य-अद्रि-समुद्र-कापथम् तम् रथम् नलाय विश्राणयति स्म ।

Summary AI The king (Bhima) gave to Nala that chariot for which mountains, oceans, and difficult paths were easily crossable. This was the same chariot that Agni, acting the part of a friend and desiring Bhima's daughter, had previously instructed Nala about.

पदच्छेदः AI

पुरैव	पुरा–एव	previously indeed
तस्मिन्	तद् (७.१)	in him (Nala)
समदेशि	समदेशि (सम्√दिश् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was instructed
तत्सुताभिकेन	तद्–सुता–अभिक (३.१)	by the one who desired his daughter
यः	यद् (१.१)	which
सौहृदनाटिनाग्निना	सौहृद–नाटिन्–अग्नि (३.१)	by Agni, acting the part of a friend
नलाय	नल (४.१)	to Nala
विश्राणयति	विश्राणयति (वि√श्रा +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	gives
स्म	स्म	(indicates past)
तम्	तद् (२.१)	that
रथम्	रथ (२.१)	chariot
नृपः	नृप (१.१)	the king
सुलङ्घ्याद्रिसमुद्रकापथम्	सु–लङ्घ्य (√लङ्घ्+यत्)–अद्रि–समुद्र–कापथ (२.१)	for which mountains, oceans, and difficult paths were easily crossable

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
पु	रै	व	त	स्मि	न्स	म	दे	शि	त	त्सु	ता
भि	के	न	यः	सौ	हृ	द	ना	टि	ना	ग्नि	ना
न	ला	य	वि	श्रा	ण	य	ति	स्म	तं	र	थं
नृ	पः	सु	ल	ङ्घ्या	द्रि	स	मु	द्र	का	प	थम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect