अधारि यः प्राङ्नहिषासुरद्विषा
कृपाणमस्मै तमदत्त कूकुदः ।
अहायि तस्या हि धवार्धमज्जिना
स दक्षिणार्धेन पराङ्गदारणः ॥

अन्वयः AI यः कृपाणः प्राक् महिष-असुर-द्विषा अधारि, कूकुदः तम् अस्मै अदत्त । हि सः पर-अङ्ग-दारणः तस्याः धव-अर्ध-मज्जिना दक्षिण-अर्धेन अहायि ।

Summary AI The king (Bhima) gave Nala that sword which was formerly wielded by the enemy of Mahishasura (Durga). For that sword, which tears the limbs of enemies, was abandoned by her right half, which is merged into half of her husband (Shiva, in the Ardhanarishvara form).

पदच्छेदः AI

अधारि	अधारि (√धृ भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was held
यः	यद् (१.१)	which
प्राक्	प्राच्	formerly
महिषासुरद्विषा	महिष–असुर–द्विष् (३.१)	by the enemy of Mahishasura (Durga)
कृपाणम्	कृपाण (२.१)	sword
अस्मै	इदम् (४.१)	to him (Nala)
तम्	तद् (२.१)	that
अदत्त	अदत्त (√दा कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	gave
कूकुदः	कूकुद (१.१)	the king (Bhima)
अहायि	अहायि (√हा भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was abandoned
तस्याः	तद् (६.१)	of her
हि	हि	for
धवार्धमज्जिना	धव–अर्ध–मज्जिन् (३.१)	by one who is merged in half of her husband
सः	तद् (१.१)	it (the sword)
दक्षिणार्धेन	दक्षिण–अर्ध (३.१)	by the right half
पराङ्गदारणः	पर–अङ्ग–दारण (१.१)	which tears the limbs of enemies

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	धा	रि	यः	प्रा	ङ्न	हि	षा	सु	र	द्वि	षा
कृ	पा	ण	म	स्मै	त	म	द	त्त	कू	कु	दः
अ	हा	यि	त	स्या	हि	ध	वा	र्ध	म	ज्जि	ना
स	द	क्षि	णा	र्धे	न	प	रा	ङ्ग	दा	र	णः
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect