पितात्मनः पुण्यमनापदः क्षमा
धनं मनस्तुष्टिरथाखिलं नलः ।
अतः परं पुत्रि न कोऽपि तेऽहमि-
त्युदस्रुरेष व्यसृजन्निजौरसीम् ॥

अन्वयः AI (हे) पुत्रि! आत्मनः पिता, पुण्यम् अनापदः, क्षमा धनम्, मनः-तुष्टिः, अथ अखिलं नलः (अस्ति)। अतः परं ते अहं कः अपि न। इति (उक्त्वा) एषः उदस्रुः (सन्) निज-औरसीं व्यसृजत्।
Summary AI "O daughter, your father is your own merit, freedom from calamity is your forgiveness, contentment is your wealth, and Nala is everything else. Henceforth, I am no one to you." Saying this, King Bhima, with tears in his eyes, sent his own daughter away.
पदच्छेदः AI
पितापितृ (१.१) father
आत्मनःआत्मन् (६.१) one's own
पुण्यम्पुण्य (१.१) merit
अनापदःअनापद् (१.१) freedom from calamity
क्षमाक्षमा (१.१) forgiveness
धनंधन (१.१) wealth
मनस्तुष्टिःमनस्तुष्टि (१.१) contentment of mind
अथअथ and
अखिलंअखिल (१.१) everything
नलःनल (१.१) Nala
अतःअतः Henceforth
परंपरम् onward
पुत्रिपुत्रि (८.१) O daughter
not
कःकिम् (१.१) who
अपिअपि even
तेयुष्मद् (६.१) to you
अहम्अस्मद् (१.१) I
इतिइति thus
उदस्रुःउदस्रु (१.१) with tears in his eyes
एषःएतद् (१.१) he
व्यसृजत्व्यसृजत् (वि√सृज् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) sent away
निजौरसीम्निजऔरसी (२.१) his own daughter
छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
पि ता त्म नः पु ण्य ना दः क्ष मा
नं स्तु ष्टि था खि लं लः
तः रं पु त्रि को ऽपि ते ऽह मि
त्यु स्रु रे व्य सृ न्नि जौ सीम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.