अथायमुत्थाय विसार्य दोर्युगं
मुदा प्रतीयेष तमात्मजन्मनः ।
सुरस्रवन्त्या इव पात्रमागतं
भृताभितोवीचिगतिः सरित्पतिः ॥
अथायमुत्थाय विसार्य दोर्युगं
मुदा प्रतीयेष तमात्मजन्मनः ।
सुरस्रवन्त्या इव पात्रमागतं
भृताभितोवीचिगतिः सरित्पतिः ॥
मुदा प्रतीयेष तमात्मजन्मनः ।
सुरस्रवन्त्या इव पात्रमागतं
भृताभितोवीचिगतिः सरित्पतिः ॥
अन्वयः
AI
अथ अयम् सरित्-पतिः भृत-अभितः-वीचि-गतिः (सन्) सुरस्रवन्त्याः पात्रम् इव आगतम् तम् आत्मजन्मनः (पतिम्) उत्थाय दोः-युगम् विसार्य मुदा प्रतीयेष ।
Summary
AI
Then, this king (Bhima), rising and spreading his arms with joy, approached Nala, his daughter's husband. He was like the ocean, whose movement is filled with waves, approaching the worthy vessel of the celestial river (Ganges) that has come to it.
पदच्छेदः
AI
| अथ | अथ | Then |
| अयम् | इदम् (१.१) | this one (Bhima) |
| उत्थाय | उत्थाय (उद्√स्था+ल्यप्) | having stood up |
| विसार्य | विसार्य (वि√सृ+णिच्+ल्यप्) | having spread |
| दोर्युगम् | दोस्–युग (२.१) | his pair of arms |
| मुदा | मुद् (३.१) | with joy |
| प्रतीयेष | प्रतीयेष (प्रति√इ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | approached |
| तम् | तद् (२.१) | him (Nala) |
| आत्मजन्मनः | आत्मजन्मन् (६.१) | of his own daughter |
| सुरस्रवन्त्याः | सुरस्रवन्ती (६.१) | of the celestial river (Ganges) |
| इव | इव | like |
| पात्रम् | पात्र (२.१) | a worthy recipient |
| आगतम् | आगत (आ√गम्+क्त, २.१) | who had come |
| भृताभितोवीचिगतिः | भृत (√भृ+क्त)–अभितस्–वीचि–गति (१.१) | whose movement is filled with waves on all sides |
| सरित्पतिः | सरित्–पति (१.१) | the lord of rivers (the ocean) |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | था | य | मु | त्था | य | वि | सा | र्य | दो | र्यु | गं |
| मु | दा | प्र | ती | ये | ष | त | मा | त्म | ज | न्म | नः |
| सु | र | स्र | व | न्त्या | इ | व | पा | त्र | मा | ग | तं |
| भृ | ता | भि | तो | वी | चि | ग | तिः | स | रि | त्प | तिः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.