निरीक्ष्य रम्याः परिवेषिका ध्रुवं
न भुक्तमेवैभिरवाप्ततृप्तिभिः ।
अशक्नुविद्भिर्बहुभुक्तवत्तया
यदुज्झिता व्यञ्जनपुञ्जराशयः ॥
निरीक्ष्य रम्याः परिवेषिका ध्रुवं
न भुक्तमेवैभिरवाप्ततृप्तिभिः ।
अशक्नुविद्भिर्बहुभुक्तवत्तया
यदुज्झिता व्यञ्जनपुञ्जराशयः ॥
न भुक्तमेवैभिरवाप्ततृप्तिभिः ।
अशक्नुविद्भिर्बहुभुक्तवत्तया
यदुज्झिता व्यञ्जनपुञ्जराशयः ॥
अन्वयः
AI
रम्याः परिवेषिकाः निरीक्ष्य, एभिः अवाप्त-तृप्तिभिः (सद्भिः) ध्रुवम् न एव भुक्तम्। यत् बहु-भुक्तवत्तया अशक्नुविद्भिः (एभिः) व्यञ्जन-पुञ्ज-राशयः उज्झिताः।
Summary
AI
An observer thought: "These guests, though they appear satisfied, have certainly not eaten. Their satisfaction must come from gazing at the beautiful serving maids, because vast heaps of side-dishes have been left uneaten, as if by people who are unable to eat any more."
पदच्छेदः
AI
| निरीक्ष्य | निरीक्ष्य (निस्√ईक्ष्+ल्यप्) | having seen |
| रम्याः | रम्य (२.३) | the beautiful |
| परिवेषिकाः | परिवेषिका (२.३) | serving maids |
| ध्रुवं | ध्रुवम् | certainly |
| न | न | not |
| भुक्तम् | भुक्त (√भुज्+क्त, १.१) | eaten |
| एव | एव | at all |
| एभिः | इदम् (३.३) | by these |
| अवाप्ततृप्तिभिः | अवाप्त–तृप्ति (३.३) | by those who have obtained satisfaction |
| अशक्नुविद्भिः | अशक्नुविद् (३.३) | by those unable |
| बहुभुक्तवत्तया | बहुभुक्तवत् (३.१) | due to having eaten much |
| यत् | यद् | because |
| उज्झिताः | उज्झित (√उझ्झ्+क्त, १.३) | left uneaten |
| व्यञ्जनपुञ्जराशयः | व्यञ्जन–पुञ्ज–राशि (१.३) | heaps of piles of side-dishes |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| नि | री | क्ष्य | र | म्याः | प | रि | वे | षि | का | ध्रु | वं |
| न | भु | क्त | मे | वै | भि | र | वा | प्त | तृ | प्ति | भिः |
| अ | श | क्नु | वि | द्भि | र्ब | हु | भु | क्त | व | त्त | या |
| य | दु | ज्झि | ता | व्य | ञ्ज | न | पु | ञ्ज | रा | श | यः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.