आसुत्राममपासनान्मखभुजां भैम्यैव राजव्रजे
तादर्थ्यागमनानुरोधपरया युक्तार्जि लज्जामृजा ।
आत्मानं त्रिदशप्रसादफलताम्पत्ये विधायानया
ह्रीरोषापयशःकथानवसरः सृष्टं सुराणामपि ॥

अन्वयः AI राज-व्रजे आसुत्रामम् मखभुजाम् अपासनात् तादर्थ्य-आगमन-अनुरोध-परया भैम्या एव युक्त-अर्जि लज्जा-मृजा । अनया आत्मानम् पत्ये त्रिदश-प्रसाद-फलताम् विधाय सुराणाम् अपि ह्री-रोष-अपयशः-कथा-अनवसरः सृष्टम् ।

Summary AI In the assembly of kings, Damayanti, who was mindful of the gods' request when they came as messengers, properly wiped away their shame from being rejected. By making herself the fruit of the gods' favor for her husband, she created a situation where there was no occasion for any talk of shame, anger, or disgrace for the gods.

पदच्छेदः AI

आसुत्रामम्	आसुत्रामम्	up to Indra
अपासनात्	अपासन (५.१)	from the rejection
मखभुजाम्	मखभुज् (६.३)	of the gods
भैम्या	भैमी (३.१)	by Damayanti
एव	एव	only
राजव्रजे	राज–व्रज (७.१)	in the assembly of kings
तादर्थ्यागमनानुरोधपरया	तादर्थ्य–आगमन–अनुरोध–परा (३.१)	by her who was devoted to the request of their coming for that purpose
युक्तार्जि	युक्त–अर्जि (१.१)	the acquisition was proper
लज्जामृजा	लज्जा–मृजा (१.१)	the wiping away of shame
आत्मानम्	आत्मन् (२.१)	herself
त्रिदशप्रसादफलताम्	त्रिदश–प्रसाद–फलता (२.१)	the state of being the fruit of the gods' favor
पत्ये	पति (४.१)	for her husband
विधाय	विधाय (वि√धा+ल्यप्)	having made
अनया	इदम् (३.१)	by her
ह्रीरोषापयशःकथानवसरः	ह्री–रोष–अपयशस्–कथा–अनवसर (१.१)	no occasion for the story of shame, anger, and disgrace
सृष्टम्	सृष्ट (√सृज्+क्त, १.१)	was created
सुराणाम्	सुर (६.३)	for the gods
अपि	अपि	even

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
आ	सु	त्रा	म	म	पा	स	ना	न्म	ख	भु	जां	भै	म्यै	व	रा	ज	व्र	जे
ता	द	र्थ्या	ग	म	ना	नु	रो	ध	प	र	या	यु	क्ता	र्जि	ल	ज्जा	मृ	जा
आ	त्मा	नं	त्रि	द	श	प्र	सा	द	फ	ल	ता	म्प	त्ये	वि	धा	या	न	या
ह्री	रो	षा	प	य	शः	क	था	न	व	स	रः	सृ	ष्टं	सु	रा	णा	म	पि
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect