वैदर्भीबहुजन्मनिर्मिततपःशिल्पेन देहश्रिया
नेत्राभ्यां स्वदते युवायमवनीवासः प्रसूनायुधः ।
गीर्वाणालयसार्वभौमसुकृतप्राग्भारदुष्प्रापया
योगं भीमजयानुभूय भजतामद्वैतमद्य त्विषाम् ॥
वैदर्भीबहुजन्मनिर्मिततपःशिल्पेन देहश्रिया
नेत्राभ्यां स्वदते युवायमवनीवासः प्रसूनायुधः ।
गीर्वाणालयसार्वभौमसुकृतप्राग्भारदुष्प्रापया
योगं भीमजयानुभूय भजतामद्वैतमद्य त्विषाम् ॥
नेत्राभ्यां स्वदते युवायमवनीवासः प्रसूनायुधः ।
गीर्वाणालयसार्वभौमसुकृतप्राग्भारदुष्प्रापया
योगं भीमजयानुभूय भजतामद्वैतमद्य त्विषाम् ॥
अन्वयः
AI
अयम् युवा अवनी-वासः प्रसूनायुधः वैदर्भी-बहु-जन्म-निर्मित-तपः-शिल्पेन देह-श्रिया नेत्राभ्याम् स्वदते । (अयम्) अद्य गीर्वाण-आलय-सार्वभौम-सुकृत-प्राग्भार-दुष्प्रापया भीमजया योगम् अनुभूय त्विषाम् अद्वैतम् भजताम् ।
Summary
AI
This youth, an earth-dwelling Kamadeva, is pleasing to the eyes with his bodily beauty, which seems crafted by the art of Damayanti's austerities over many births. Today, having experienced union with Damayanti—who is unattainable even by the immense merit of Indra—let him attain a non-dual state of their combined splendors.
पदच्छेदः
AI
| वैदर्भीबहुजन्मनिर्मिततपःशिल्पेन | वैदर्भी–बहु–जन्मन्–निर्मित (निर्√मा+क्त)–तपस्–शिल्प (३.१) | by the art of austerity performed over many births by Damayanti |
| देहश्रिया | देह–श्री (३.१) | by the beauty of his body |
| नेत्राभ्याम् | नेत्र (४.२) | for the two eyes |
| स्वदते | स्वदते (√स्वद् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is pleasing |
| युवा | युवन् (१.१) | youth |
| अयम् | इदम् (१.१) | this |
| अवनीवासः | अवनी–वास (१.१) | an earth-dweller |
| प्रसूनायुधः | प्रसून–आयुध (१.१) | Kamadeva |
| गीर्वाणालयसार्वभौमसुकृतप्राग्भारदुष्प्रापया | गीर्वाण–आलय–सार्वभौम–सुकृत–प्राग्भार–दुष्प्राप (दुर्√आप्+अण्)– | by her who is difficult to obtain even by the great weight of good deeds of Indra |
| योगम् | योग (२.१) | union |
| भीमजया | भीमजा (३.१) | with Damayanti |
| अनुभूय | अनुभूय (अनु√भू+ल्यप्) | having experienced |
| भजताम् | भजताम् (√भज् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | let him attain |
| अद्वैतम् | अद्वैत (२.१) | identity |
| अद्य | अद्य | today |
| त्विषाम् | त्विष् (६.३) | of splendors |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वै | द | र्भी | ब | हु | ज | न्म | नि | र्मि | त | त | पः | शि | ल्पे | न | दे | ह | श्रि | या |
| ने | त्रा | भ्यां | स्व | द | ते | यु | वा | य | म | व | नी | वा | सः | प्र | सू | ना | यु | धः |
| गी | र्वा | णा | ल | य | सा | र्व | भौ | म | सु | कृ | त | प्रा | ग्भा | र | दु | ष्प्रा | प | या |
| यो | गं | भी | म | ज | या | नु | भू | य | भ | ज | ता | म | द्वै | त | म | द्य | त्वि | षाम् |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.