घने समस्तापघनावलम्बिनां
विभूषणानां मणिमण्डले नलः ।
स्वरूपरेखामवलोक्य निष्फली-
चकार सेवाचणदर्पणार्पणाम् ॥
घने समस्तापघनावलम्बिनां
विभूषणानां मणिमण्डले नलः ।
स्वरूपरेखामवलोक्य निष्फली-
चकार सेवाचणदर्पणार्पणाम् ॥
विभूषणानां मणिमण्डले नलः ।
स्वरूपरेखामवलोक्य निष्फली-
चकार सेवाचणदर्पणार्पणाम् ॥
अन्वयः
AI
नलः घने समस्तापघनावलम्बिनां विभूषणानां मणिमण्डले स्वरूपरेखाम् अवलोक्य सेवाचणदर्पणार्पणाम् निष्फलीचकार ।
Summary
AI
Nala, seeing the clear reflection of his own form in the dense cluster of gems on his ornaments, which were worn to dispel heat, rendered useless the offering of a mirror by his attentive servants.
पदच्छेदः
AI
| घने | घन (७.१) | in the dense |
| समस्तापघनावलम्बिनाम् | समस्त–आपघन–अवलम्बिन् (६.३) | of those which remove all heat and are worn |
| विभूषणानाम् | विभूषण (६.३) | of the ornaments |
| मणिमण्डले | मणि–मण्डल (७.१) | in the cluster of gems |
| नलः | नल (१.१) | Nala |
| स्वरूपरेखाम् | स्वरूप–रेखा (२.१) | the outline of his own form |
| अवलोक्य | अवलोक्य (अव√लोक्+ल्यप्) | having seen |
| निष्फलीचकार | निष्फलीचकार (√निष्फल +च्वि+कृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | made fruitless |
| सेवाचणदर्पणार्पणाम् | सेवा–चण–दर्पण–अर्पण (२.१) | the offering of a mirror by attentive servants |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| घ | ने | स | म | स्ता | प | घ | ना | व | ल | म्बि | नां |
| वि | भू | ष | णा | नां | म | णि | म | ण्ड | ले | न | लः |
| स्व | रू | प | रे | खा | म | व | लो | क्य | नि | ष्फ | ली |
| च | का | र | से | वा | च | ण | द | र्प | णा | र्प | णाम् |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.