यतोऽजनि श्रीर्बलवान्बलं द्विष-
न्बभूव यस्याजिषु वारणेन सः ।
अपूपुरत्तान्कमलार्थिनो घना-
न्समुद्रभावं स बभार तद्भुजः ॥

अन्वयः AI यतः श्रीः अजनि, यस्य वारणेन सः बलवान् द्विषन् आजिषु अबलम् बभूव, सः तद्भुजः कमलार्थिनः तान् घनान् अपूपुरत्, (अतः) सः समुद्रभावं बभार ।

Summary AI Nala's arm bore the nature of the ocean for three reasons: from it, prosperity (Shri) was born; through its strength (and war elephant), the powerful enemy Bala was subdued in battles; and it satisfied the clouds which desire water (kamala). Thus, it resembled the ocean, the source of Shri, subduer of Bala, and filler of clouds.

पदच्छेदः AI

यतः	यतः	from which
अजनि	अजनि (√जन् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was born
श्रीः	श्री (१.१)	prosperity (Lakshmi)
बलवान्	बलवत् (१.१)	powerful
बलम्	बल (२.१)	strength (or the demon Bala)
द्विषन्	द्विषत् (१.१)	enemy
बभूव	बभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	became
यस्य	यद् (६.१)	by whose
आजिषु	आजि (७.३)	in battles
वारणेन	वारण (३.१)	by the elephant
सः	तद् (१.१)	he
अपूपुरत्	अपूपुरत् (√पृ +णिच् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	filled/satisfied
तान्	तद् (२.३)	them
कमलार्थिनः	कमल–अर्थिन् (२.३)	those desiring water
घनान्	घन (२.३)	clouds
समुद्रभावम्	समुद्र–भाव (२.१)	the nature of an ocean
सः	तद् (१.१)	that
बभार	बभार (√भृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	bore
तत्	तद्	that
भुजः	भुज (१.१)	arm

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
य	तो	ऽज	नि	श्री	र्ब	ल	वा	न्ब	लं	द्वि	ष
न्ब	भू	व	य	स्या	जि	षु	वा	र	णे	न	सः
अ	पू	पु	र	त्ता	न्क	म	ला	र्थि	नो	घ	ना
न्स	मु	द्र	भा	वं	स	ब	भा	र	त	द्भु	जः
ज			त			ज			र

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect