नलात्स्ववैश्वस्त्यमनाप्तुमानता
नृपस्त्रियो भीममहोत्सवागताः ।
तदङ्घ्रिलाक्षामदधन्त मङ्गलं
शिरःसु सिन्दूरमिव प्रियायुषे ॥

अन्वयः AI भीम-महा-उत्सव-आगताः नृप-स्त्रियः नलात् स्व-वैश्वस्त्यम् आप्तुम् आनताः सत्यः, प्रिय-आयुषे सिन्दूरम् इव, मङ्गलम् तत्-अङ्घ्रि-लाक्षाम् शिरःसु अदधन्त।

Summary AI The wives of other kings, who had come for Bhima's great festival, bowed down to obtain Nala's fidelity for their own husbands. They placed the lac-dye from Damayanti's feet on their heads as an auspicious mark for their husbands' long lives, just like vermilion.

पदच्छेदः AI

नलात्	नल (५.१)	from Nala
स्व-वैश्वस्त्यम्	स्ववैश्वस्त्य (२.१)	confidence for themselves
आप्तुम्	आप्तुम् (√आप्+तुमुन्)	to obtain
आनताः	आनत (आ√नम्+क्त, १.३)	bowed down
नृप-स्त्रियः	नृपस्त्री (१.३)	the wives of kings
भीम-महा-उत्सव-आगताः	भीममहोत्सवागत (१.३)	who had come for Bhima's great festival
तत्-अङ्घ्रि-लाक्षाम्	तदङ्घ्रिलाक्षा (२.१)	the lac-dye from her feet
अदधन्त	अदधन्त (√धा कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	they wore
मङ्गलम्	मङ्गल (२.१)	as an auspicious mark
शिरःसु	शिरस् (७.३)	on their heads
सिन्दूरम्	सिन्दूर (२.१)	vermilion
इव	इव	like
प्रिय-आयुषे	प्रियायुस् (४.१)	for the long life of their beloveds

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
न	ला	त्स्व	वै	श्व	स्त्य	म	ना	प्तु	मा	न	ता
नृ	प	स्त्रि	यो	भी	म	म	हो	त्स	वा	ग	ताः
त	द	ङ्घ्रि	ला	क्षा	म	द	ध	न्त	म	ङ्ग	लं
शि	रः	सु	सि	न्दू	र	मि	व	प्रि	या	यु	षे
ज			त			ज			र

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect