विलोचनाभ्यामतिमात्रपीडिते
वतंसनीलाम्बुरुहद्वयीं खलु ।
तयोः प्रतिद्वन्द्विधियाधिरोपयां-
बभूवतुर्भीमसुताश्रुती ततः ॥

अन्वयः AI ततः भीम-सुता-श्रुती, विलोचनाभ्याम् अतिमात्र-पीडिते वतंस-नील-अम्बुरुह-द्वयीं तयोः (विलोचनयोः) प्रतिद्वन्द्वि-धिया खलु अधिरोपयांबभूवतुः।

Summary AI Therefore, Damayanti's ears, as if acting with the intention of creating rivals for her eyes, placed a pair of blue lotuses as ear ornaments. These lotuses were already greatly tormented (i.e., faded) by the superior beauty of her eyes.

पदच्छेदः AI

विलोचनाभ्याम्	विलोचन (३.२)	by the two eyes
अतिमात्र	अतिमात्र	greatly
पीडिते	पीडित (२.२)	tormented
वतंस	वतंस	ear-ornament
नील	नील	blue
अम्बुरुह	अम्बुरुह	lotus
द्वयीम्	द्वयी (२.१)	a pair of
खलु	खलु	indeed
तयोः	तद् (६.२)	of those two (eyes)
प्रतिद्वन्द्वि	प्रतिद्वन्द्विन्	rival
धिया	धी (३.१)	with the thought of being a
अधिरोपयांबभूवतुः	अधिरोपयांबभूवतुः (अधि√रुह् +णिच्+आम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. द्वि.)	they caused to be placed
भीम	भीम	Bhima's
सुता	सुता	daughter's
श्रुती	श्रुति (१.२)	the two ears
ततः	ततः	therefore

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
वि	लो	च	ना	भ्या	म	ति	मा	त्र	पी	डि	ते
व	तं	स	नी	ला	म्बु	रु	ह	द्व	यीं	ख	लु
त	योः	प्र	ति	द्व	न्द्वि	धि	या	धि	रो	प	यां
ब	भू	व	तु	र्भी	म	सु	ता	श्रु	ती	त	तः
ज			त			ज			र

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect