बलस्य कृष्टेव हलेन भाति या
कलिन्दकन्या घनभङ्गभङ्गुरा ।
तदार्पितैस्तां करुणस्य कुड्मलैः
जहास तस्याः कुटिला कचच्छटा ॥

अन्वयः AI या घन-भङ्ग-भङ्गुरा कलिन्द-कन्या बलस्य हलेन कृष्टा इव भाति, तस्याः कुटिला कच-छटा तत्-अर्पितैः करुणस्य कुड्मलैः तां जहास।

Summary AI Damayanti's curly mass of hair, decorated with buds of the Karuna tree, seemed to laugh at the river Yamuna. The Yamuna, with its dark, wavy ripples, looks as if it were being dragged by the plough of Balarama, and Damayanti's hair surpassed it in its curly beauty.

पदच्छेदः AI

बलस्य	बल (६.१)	of Balarama
कृष्टा	कृष्ट (√कृष्+क्त, १.१)	dragged
इव	इव	as if
हलेन	हल (३.१)	by the plough
भाति	भाति (√भा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	shines/appears
या	यद् (१.१)	which
कलिन्द-कन्या	कलिन्दकन्या (१.१)	the daughter of Kalinda (Yamuna)
घन	घन	dense
भङ्ग	भङ्ग	waves
भङ्गुरा	भङ्गुर (१.१)	wavy like
तत्	तद्	on it
अर्पितैः	अर्पित (√ऋ+णिच्+क्त, ३.३)	with those placed
ताम्	तद् (२.१)	at her (the Yamuna)
करुणस्य	करुण (६.१)	of the Karuna tree
कुड्मलैः	कुड्मल (३.३)	with buds
जहास	जहास (√हस् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	laughed
तस्याः	तद् (६.१)	her
कुटिला	कुटिल (१.१)	curly
कच-छटा	कचछटा (१.१)	mass of hair

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ब	ल	स्य	कृ	ष्टे	व	ह	ले	न	भा	ति	या
क	लि	न्द	क	न्या	घ	न	भ	ङ्ग	भ	ङ्गु	रा
त	दा	र्पि	तै	स्तां	क	रु	ण	स्य	कु	ड्म	लैः
ज	हा	स	त	स्याः	कु	टि	ला	क	च	च्छ	टा
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect