देवी च ते च जगदुर्जगदुत्तमाङ्ग-
रत्नाय ते कथय कं वितराम कामम् ।
किंचित्त्वया नहि पतिव्रतया दुरापं
भस्मास्तु यस्तव बत व्रतलोपमिच्छुः ॥
देवी च ते च जगदुर्जगदुत्तमाङ्ग-
रत्नाय ते कथय कं वितराम कामम् ।
किंचित्त्वया नहि पतिव्रतया दुरापं
भस्मास्तु यस्तव बत व्रतलोपमिच्छुः ॥
रत्नाय ते कथय कं वितराम कामम् ।
किंचित्त्वया नहि पतिव्रतया दुरापं
भस्मास्तु यस्तव बत व्रतलोपमिच्छुः ॥
अन्वयः
AI
देवी च ते च जगत् उत्तमाङ्ग रत्नाय (दमयन्त्यै) जगदुः – ते कम् कामम् वितराम? कथय । हि पतिव्रतया त्वया किञ्चित् दुरापम् न (अस्ति) । बत यः तव व्रतलोपम् इच्छुः (अस्ति), (सः) भस्म अस्तु ।
Summary
AI
The goddess and the gods said to Damayanti, the crest-jewel of the world: "Tell us, what desire shall we grant you? Indeed, nothing is difficult for a chaste wife like you to obtain. And may he who desires the violation of your vow be reduced to ashes!"
पदच्छेदः
AI
| देवी | देवी (१.१) | The goddess |
| च | च | and |
| ते | तद् (१.३) | they (the gods) |
| च | च | and |
| जगदुः | जगदुः (√गद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | said |
| जगत् | जगत् | world's |
| उत्तमाङ्ग | उत्तमाङ्ग | crest |
| रत्नाय | रत्न (४.१) | to the jewel (Damayanti) |
| ते | युष्मद् (४.१) | to you |
| कथय | कथय (√कथ् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | tell |
| कम् | किम् (२.१) | what |
| वितराम | वितराम (वि√तॄ कर्तरि लोट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.) | shall we grant |
| कामम् | काम (२.१) | desire |
| किञ्चित् | किञ्चित् (१.१) | anything |
| त्वया | युष्मद् (३.१) | by you |
| न | न | not |
| हि | हि | indeed |
| पतिव्रतया | पतिव्रता (३.१) | a chaste wife |
| दुरापम् | दुराप (१.१) | difficult to obtain |
| भस्म | भस्मन् (१.१) | ash |
| अस्तु | अस्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | let him be |
| यः | यद् (१.१) | whoever |
| तव | युष्मद् (६.१) | your |
| बत | बत | indeed |
| व्रतलोपम् | व्रतलोप (२.१) | the violation of your vow |
| इच्छुः | इच्छु (√इष्+उ, १.१) | desirous of |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| दे | वी | च | ते | च | ज | ग | दु | र्ज | ग | दु | त्त | मा | ङ्ग |
| र | त्ना | य | ते | क | थ | य | कं | वि | त | रा | म | का | मम् |
| किं | चि | त्त्व | या | न | हि | प | ति | व्र | त | या | दु | रा | पं |
| भ | स्मा | स्तु | य | स्त | व | ब | त | व्र | त | लो | प | मि | च्छुः |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.