तवोपवाराणसि नामचिह्नं
वासाय पारेसि पुरं पुरास्ति ।
निर्वातुमिच्छोरपि तत्र भैमी-
संभोगसंकोचभियाधिकाशि ॥

अन्वयः AI तव वासाय उपवाराणसि नाम-चिह्नम् पुरम् पुरा पारे-असि अस्ति । तत्र निर्वातुम् इच्छोः अपि (तव) भैमी-संभोग-संकोच-भिया काशी अधि (भविष्यति) ।
Summary AI Varuna said: "For your residence, there is already a city named Upavaranasi on the other side of the Asi river. For you, who might desire liberation, that place will be even better than Kashi, due to the fear of any reduction in your enjoyment with Damayanti."
पदच्छेदः AI
तवयुष्मद् (६.१) your
उपवाराणसिउपवाराणसि near Varanasi
नामचिह्नम्नामन्–चिह्न (१.१) marked by the name
वासायवास (४.१) for residence
पारेसिपारेसि on the other side of the Asi
पुरम्पुर (१.१) city
पुरापुरा already
अस्तिअस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) there is
निर्वातुम्निर्वातुम् (निर्√वा+तुमुन्) to attain liberation
इच्छोःइच्छत् (√इष्+शतृ, ६.१) of one who desires
अपिअपि even
तत्रतत्र there
भैमीसंभोगसंकोचभियाभैमी–संभोग–संकोच–भी (३.१) due to the fear of reduction in enjoyment with Damayanti
अधिकाशिअधिकाशि better than Kashi
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११
त वो प वा रा ण सि ना म चि ह्नं
वा सा य पा रे सि पु रं पु रा स्ति
नि र्वा तु मि च्छो र पि त त्र भै मी
सं भो ग सं को च भि या धि का शि

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

A dual-purpose Mahākāvya that narrates the story of Rāma while illustrating the rules of Vyākaraṇa
किरातार्जुनीयम् भारविः

A Mahākāvya centered on the ascetic trial and combat between Arjuna and Śiva in the guise of a Kirāta
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect