आकर्ण्य तुल्यमखिलां सुदती लगन्ती-
माखण्डलेऽपि च नलेऽपि च वाचमेताम् ।
रूपं समानमुभयत्र विगाहमाना
श्रोत्रान्न निर्णयमवापदसौ न नेत्रात् ॥
आकर्ण्य तुल्यमखिलां सुदती लगन्ती-
माखण्डलेऽपि च नलेऽपि च वाचमेताम् ।
रूपं समानमुभयत्र विगाहमाना
श्रोत्रान्न निर्णयमवापदसौ न नेत्रात् ॥
माखण्डलेऽपि च नलेऽपि च वाचमेताम् ।
रूपं समानमुभयत्र विगाहमाना
श्रोत्रान्न निर्णयमवापदसौ न नेत्रात् ॥
अन्वयः
AI
सुदती असौ आखण्डले अपि च नले अपि च तुल्यम् लगन्तीम् एताम् अखिलाम् वाचम् आकर्ण्य, उभयत्र समानम् रूपम् विगाहमाना, श्रोत्रात् न निर्णयम् अवाप, नेत्रात् अपि न निर्णयम् अवाप ।
Summary
AI
That beautiful lady (Damayanti), hearing this entire speech which applied equally to both Indra and Nala, and observing the identical form in both, could not reach a decision either by hearing or by seeing.
पदच्छेदः
AI
| आकर्ण्य | आकर्ण्य (आ√कर्ण्+ल्यप्) | having heard |
| तुल्यम् | तुल्य (२.१) | equally |
| अखिलाम् | अखिल (२.१) | entire |
| सुदती | सुदती (१.१) | the one with beautiful teeth (Damayanti) |
| लगन्तीम् | लगन्त् (√लग्+शतृ, २.१) | applying |
| आखण्डले | आखण्डल (७.१) | to Indra |
| अपि | अपि | also |
| च | च | and |
| नले | नल (७.१) | to Nala |
| अपि | अपि | also |
| च | च | and |
| वाचम् | वाच् (२.१) | speech |
| एताम् | एतद् (२.१) | this |
| रूपम् | रूप (२.१) | form |
| समानम् | समान (२.१) | identical |
| उभयत्र | उभयत्र | in both cases |
| विगाहमाना | विगाहमान (वि√गाह्+शानच्, १.१) | observing |
| श्रोत्रात् | श्रोत्र (५.१) | from the ear |
| न | न | not |
| निर्णयम् | निर्णय (२.१) | a decision |
| अवाप | अवाप (अव√आप् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | reached |
| असौ | अदस् (१.१) | she |
| न | न | not |
| नेत्रात् | नेत्र (५.१) | from the eye |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | क | र्ण्य | तु | ल्य | म | खि | लां | सु | द | ती | ल | ग | न्ती |
| मा | ख | ण्ड | ले | ऽपि | च | न | ले | ऽपि | च | वा | च | मे | ताम् |
| रू | पं | स | मा | न | मु | भ | य | त्र | वि | गा | ह | मा | ना |
| श्रो | त्रा | न्न | नि | र्ण | य | म | वा | प | द | सौ | न | ने | त्रात् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.