इति मनसि विकल्पानुद्यतः संत्यजन्ती
क्वचिदपि दमयन्ती निर्णयं नाससाद ।
मुखमथ परितापास्कन्दितानन्दमस्या
मिहिरविरचितावस्कन्दमिन्दुं निनिन्द ॥
इति मनसि विकल्पानुद्यतः संत्यजन्ती
क्वचिदपि दमयन्ती निर्णयं नाससाद ।
मुखमथ परितापास्कन्दितानन्दमस्या
मिहिरविरचितावस्कन्दमिन्दुं निनिन्द ॥
क्वचिदपि दमयन्ती निर्णयं नाससाद ।
मुखमथ परितापास्कन्दितानन्दमस्या
मिहिरविरचितावस्कन्दमिन्दुं निनिन्द ॥
अन्वयः
AI
इति मनसि उद्यतः विकल्पान् संत्यजन्ती दमयन्ती क्वचित् अपि निर्णयं न आससाद । अथ अस्याः परिताप-आस्कन्दित-आनन्दं मुखं मिहिर-विरचित-अवस्कन्दम् इन्दुं निनिन्द ।
Summary
AI
Thus, in her mind, Damayanti, while trying to abandon the rising doubts, could not arrive at any decision. Then her face, its joy assailed by anguish, reproached the moon, which itself is assailed and diminished by the sun.
पदच्छेदः
AI
| इति | इति | Thus |
| मनसि | मनस् (७.१) | in her mind |
| विकल्पान् | विकल्प (२.३) | doubts |
| उद्यतः | उद्यत (उद्√यम्+क्त, २.३) | rising |
| संत्यजन्ती | संत्यजन्ती (सम्√त्यज्+शतृ, १.१) | abandoning |
| क्वचित् | क्वचित् | any |
| अपि | अपि | at all |
| दमयन्ती | दमयन्ती (१.१) | Damayanti |
| निर्णयं | निर्णय (२.१) | decision |
| न | न | not |
| आससाद | आससाद (आ√सद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | did reach |
| मुखम् | मुख (१.१) | face |
| अथ | अथ | Then |
| परितापास्कन्दितानन्दम् | परिताप–आस्कन्दित–आनन्द (१.१) | whose joy was assailed by anguish |
| अस्याः | इदम् (६.१) | her |
| मिहिरविरचितावस्कन्दम् | मिहिर–विरचित–अवस्कन्द (२.१) | which is assailed by the sun |
| इन्दुं | इन्दु (२.१) | the moon |
| निनिन्द | निनिन्द (√निन्द् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | reproached |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | ति | म | न | सि | वि | क | ल्पा | नु | द्य | तः | सं | त्य | ज | न्ती |
| क्व | चि | द | पि | द | म | य | न्ती | नि | र्ण | यं | ना | स | सा | द |
| मु | ख | म | थ | प | रि | ता | पा | स्क | न्दि | ता | न | न्द | म | स्या |
| मि | हि | र | वि | र | चि | ता | व | स्क | न्द | मि | न्दुं | नि | नि | न्द |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.