इतरनलतुलाभागेषु शेषाः सुधाभिः
स्नपयति मम चेतो नैषधः कस्य हेतोः ।
प्रथमचरमयोर्वा शब्दयोर्वर्णसख्ये
विलसति चरमेऽनुप्रासभासां विलासः ॥

अन्वयः AI इतर-नल-तुला-भागेषु (सत्सु) नैषधः कस्य हेतोः मम चेतः सुधाभिः स्नपयति? शेषाः (न स्नपयन्ति) । वा प्रथम-चरमयोः शब्दयोः वर्ण-सख्ये (सति) चरमे अनुप्रास-भासां विलासः विलसति ।

Summary AI "Among these who are equal to Nala, why does the Nishadhan king alone bathe my heart with nectar, while the others do not? Or, when there is an equality in the number of letters between the first and last words, the play of alliterative splendors shines in the last one." (This is a cryptic hint from Sarasvati).

पदच्छेदः AI

इतरनलतुलाभागेषु	इतर–नल–तुला–भाग (७.३)	Among the others who are equal to Nala
शेषाः	शेष (१.३)	the others
सुधाभिः	सुधा (३.३)	with nectar
स्नपयति	स्नपयति (√स्ना +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	bathes
मम	अस्मद् (६.१)	my
चेतः	चेतस् (२.१)	heart
नैषधः	नैषध (१.१)	the Nishadhan king
कस्य	किम् (६.१)	for what
हेतोः	हेतु (५.१)	reason
प्रथमचरमयोः	प्रथम–चरम (६.२)	of the first and last
वा	वा	Or
शब्दयोः	शब्द (६.२)	of the words
वर्णसख्ये	वर्ण–सख्य (७.१)	in the friendship (equality) of letters
विलसति	विलसति (वि√लस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	shines
चरमे	चरम (७.१)	in the last one
अनुप्रासभासां	अनुप्रास–भास् (६.३)	of alliterative splendors
विलासः	विलास (१.१)	the play

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
इ	त	र	न	ल	तु	ला	भा	गे	षु	शे	षाः	सु	धा	भिः
स्न	प	य	ति	म	म	चे	तो	नै	ष	धः	क	स्य	हे	तोः
प्र	थ	म	च	र	म	यो	र्वा	श	ब्द	यो	र्व	र्ण	स	ख्ये
वि	ल	स	ति	च	र	मे	ऽनु	प्रा	स	भा	सां	वि	ला	सः
न			न			म			य			य

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect