यस्येश्वरेण यदलेखि ललाटपट्टे
तत्स्यादयोग्यमपि योग्यमपास्य तस्य ।
का वासनास्तु बिभृयामिह यां हृदाहं
नार्कातपैर्जलजमेति हिमैस्तु दाहम् ॥
यस्येश्वरेण यदलेखि ललाटपट्टे
तत्स्यादयोग्यमपि योग्यमपास्य तस्य ।
का वासनास्तु बिभृयामिह यां हृदाहं
नार्कातपैर्जलजमेति हिमैस्तु दाहम् ॥
तत्स्यादयोग्यमपि योग्यमपास्य तस्य ।
का वासनास्तु बिभृयामिह यां हृदाहं
नार्कातपैर्जलजमेति हिमैस्तु दाहम् ॥
अन्वयः
AI
ईश्वरेण यस्य ललाट-पट्टे यत् अलेखि, तस्य योग्यम् अपास्य अयोग्यम् अपि तत् स्यात् । अहं इह हृदा यां वासनां बिभृयाम्, सा का अस्तु? हि जलजम् अर्कातपैः न (दाहम् एति), हिमैः तु दाहम् एति ।
Summary
AI
"Whatever has been written on someone's forehead by God, that will happen, even if it is unsuitable, pushing aside what is suitable. What desire should I hold here in my heart? For a lotus is not burned by the sun's heat, but it is indeed burned by frost."
पदच्छेदः
AI
| यस्य | यद् (६.१) | Whose |
| ईश्वरेण | ईश्वर (३.१) | by God |
| यत् | यद् (१.१) | whatever |
| अलेखि | अलेखि (√लिख् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | was written |
| ललाटपट्टे | ललाट–पट्ट (७.१) | on the plate of the forehead |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| स्यात् | स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | will be |
| अयोग्यम् | अयोग्य (१.१) | unsuitable |
| अपि | अपि | even if |
| योग्यम् | योग्य (२.१) | the suitable |
| अपास्य | अपास्य (अप√अस्+ल्यप्) | pushing aside |
| तस्य | तद् (६.१) | his |
| का | किम् (१.१) | what |
| वासना | वासना (१.१) | desire |
| अस्तु | अस्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | should there be |
| बिभृयाम् | बिभृयाम् (√भृ कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I should hold |
| इह | इह | here |
| यां | यद् (२.१) | which |
| हृदा | हृद् (३.१) | in my heart |
| अहं | अस्मद् (१.१) | I |
| न | न | not |
| अर्कातपैः | अर्क–आतप (३.३) | by the sun's heat |
| जलजम् | जलज (१.१) | a lotus |
| एति | एति (√इ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | gets |
| हिमैः | हिम (३.३) | by frost |
| तु | तु | but |
| दाहम् | दाह (२.१) | burned |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | स्ये | श्व | रे | ण | य | द | ले | खि | ल | ला | ट | प | ट्टे |
| त | त्स्या | द | यो | ग्य | म | पि | यो | ग्य | म | पा | स्य | त | स्य |
| का | वा | स | ना | स्तु | बि | भृ | या | मि | ह | यां | हृ | दा | हं |
| ना | र्का | त | पै | र्ज | ल | ज | मे | ति | हि | मै | स्तु | दा | हम् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.