इत्थं यथेह मदभाग्यमनेन मन्ये
कल्पद्रुमोऽपि स मया खलु याच्यमानः ।
संकोचसंज्वरदलाङ्गुलिपल्लवाग्र-
पाणीभवन्भवति मां प्रति बद्धमुष्टिः ॥

अन्वयः AI इत्थं यथा इह मत्-अभाग्यम् (अस्ति), अनेन मन्ये, सः कल्पद्रुमः अपि खलु मया याच्यमानः संकोच-संज्वर-दल-अङ्गुलि-पल्लव-अग्र-पाणीभवन् मां प्रति बद्ध-मुष्टिः भवति ।

Summary AI "Given my misfortune here, I think that even the wish-fulfilling Kalpa tree, if asked by me, would become tight-fisted towards me, its hand with finger-sprouts shriveling and closing due to the fever of reluctance."

पदच्छेदः AI

इत्थं	इत्थम्	Thus
यथा	यथा	as
इह	इह	here
मदभाग्यम्	मत्–अभाग्य (१.१)	my misfortune is
अनेन	इदम् (३.१)	by this
मन्ये	मन्ये (√मन् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.)	I think
कल्पद्रुमोऽपि	कल्पद्रुम (१.१)–अपि	even the wish-fulfilling tree
सः	तद् (१.१)	that
मया	अस्मद् (३.१)	by me
खलु	खलु	indeed
याच्यमानः	याच्यमान (√याच्+शानच्, १.१)	being asked
संकोचसंज्वरदलाङ्गुलिपल्लवाग्रपाणीभवन्	संकोच–संज्वर–दल–अङ्गुलि–पल्लव–अग्र–पाणीभवन् (√भू+शतृ, १.१)	its hand with finger-sprouts shriveling and closing due to the fever of reluctance
भवति	भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	becomes
मां	अस्मद् (२.१)	towards me
प्रति	प्रति	towards
बद्धमुष्टिः	बद्ध–मुष्टि (१.१)	tight-fisted

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
इ	त्थं	य	थे	ह	म	द	भा	ग्य	म	ने	न	म	न्ये
क	ल्प	द्रु	मो	ऽपि	स	म	या	ख	लु	या	च्य	मा	नः
सं	को	च	सं	ज्व	र	द	ला	ङ्गु	लि	प	ल्ल	वा	ग्र
पा	णी	भ	व	न्भ	व	ति	मां	प्र	ति	ब	द्ध	मु	ष्टिः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect