उत्कण्ठयन्पृथगिमां युगपन्नलेषु
प्रत्येकमेषु परिमोहयमाणबाणः ।
जानीवहे निजशिलीमुखशीलिसंख्या-
साफल्यमाप स तदा यदि पञ्चबाणः ॥

अन्वयः AI यदि सः पञ्चबाणः (आसीत्), तदा एषु नलेषु प्रत्येकं पृथक् युगपत् इमाम् उत्कण्ठयन् परिमोहयमाणबाणः (सन्) निजशिलीमुखशीलिसंख्यासाफल्यम् आप इति जानीवहे।

Summary AI If he was indeed the five-arrowed god (Kamadeva), then we understand that he achieved the fulfillment of the number of his arrows by simultaneously making her yearn for each of these Nalas separately, his arrows causing confusion for each one.

पदच्छेदः AI

उत्कण्ठयन्	उत्कण्ठयत् (उद्√कण्ठ्+णिच्+शतृ, १.१)	making yearn
पृथक्	पृथक्	separately
इमाम्	इदम् (२.१)	her
युगपत्	युगपत्	simultaneously
नलेषु	नल (७.३)	for the Nalas
प्रत्येकम्	प्रत्येकम्	for each one
एषु	एतद् (७.३)	these
परिमोहयमाणबाणः	परिमोहयमाणबाण (१.१)	one whose arrows were causing confusion
जानीवहे	जानीवहे (√ज्ञा कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. द्वि.)	we understand
निजशिलीमुखशीलिसंख्यासाफल्यम्	निजशिलीमुखशीलिसंख्यासाफल्य (२.१)	the fulfillment of the number of his arrows
आप	आप (√आप् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	achieved
सः	तद् (१.१)	he
तदा	तदा	then
यदि	यदि	if
पञ्चबाणः	पञ्चबाण (१.१)	the five-arrowed one (Kamadeva)

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
उ	त्क	ण्ठ	य	न्पृ	थ	गि	मां	यु	ग	प	न्न	ले	षु
प्र	त्ये	क	मे	षु	प	रि	मो	ह	य	मा	ण	बा	णः
जा	नी	व	हे	नि	ज	शि	ली	मु	ख	शी	लि	सं	ख्या
सा	फ	ल्य	मा	प	स	त	दा	य	दि	प	ञ्च	बा	णः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect