तत्रापि तत्रभवती भृशसंशयालो-
रालोक्य सा विधिनिषेधनिवृत्तिमस्याः ।
यादःपतिं प्रति धृताभिमुखाङ्गुलीक-
पाणिः क्रमोचितमुपाक्रमताभिधातुम् ॥

अन्वयः AI तत्र अपि, तत्रभवती सा (सरस्वती) भृशसंशयालोः अस्याः (दमयन्त्याः) विधिनिषेधनिवृत्तिम् आलोक्य, यादःपतिं प्रति धृताभिमुखाङ्गुलीकपाणिः (सती) क्रमोचितम् अभिधातुम् उपाक्रमत।

Summary AI Then, Her Ladyship Saraswati, seeing the indecisiveness of the highly doubtful Damayanti, pointed her finger towards the lord of the waters, Varuna, and began to speak in the appropriate order.

पदच्छेदः AI

तत्र	तत्र	Then
अपि	अपि	also
तत्रभवती	तत्रभवती (१.१)	Her Ladyship (Saraswati)
भृशसंशयालोः	भृशसंशयालु (६.१)	of the one who was very doubtful
आलोक्य	आलोक्य (आ√लोक्+ल्यप्)	having seen
सा	तद् (१.१)	she
विधिनिषेधनिवृत्तिम्	विधि–निषेध–निवृत्ति (२.१)	the state of wavering between acceptance and rejection
अस्याः	इदम् (६.१)	of her (Damayanti)
यादःपतिम्	यादःपति (२.१)	the lord of aquatic creatures (Varuna)
प्रति	प्रति	towards
धृताभिमुखाङ्गुलीकपाणिः	धृत–अभिमुख–अङ्गुलीक–पाणि (१.१)	one whose hand had a finger pointed towards
क्रमोचितम्	क्रम–उचित (२.१)	as was appropriate to the sequence
उपाक्रमत	उपाक्रमत (उप+आ√क्रम् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	began
अभिधातुम्	अभिधातुम् (अभि√धा+तुमुन्)	to speak

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त	त्रा	पि	त	त्र	भ	व	ती	भृ	श	सं	श	या	लो
रा	लो	क्य	सा	वि	धि	नि	षे	ध	नि	वृ	त्ति	म	स्याः
या	दः	प	तिं	प्र	ति	धृ	ता	भि	मु	खा	ङ्गु	ली	क
पा	णिः	क्र	मो	चि	त	मु	पा	क्र	म	ता	भि	धा	तुम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect