गुम्फो गिरां शमननैषधयोः समानः
शङ्कामनेकनलदर्शनजातशङ्के ।
चित्ते विदर्भवसुधाधिपतेः सुताया
यन्निर्ममे खलु तदेष पिपेष पिष्टम् ॥
गुम्फो गिरां शमननैषधयोः समानः
शङ्कामनेकनलदर्शनजातशङ्के ।
चित्ते विदर्भवसुधाधिपतेः सुताया
यन्निर्ममे खलु तदेष पिपेष पिष्टम् ॥
शङ्कामनेकनलदर्शनजातशङ्के ।
चित्ते विदर्भवसुधाधिपतेः सुताया
यन्निर्ममे खलु तदेष पिपेष पिष्टम् ॥
अन्वयः
AI
शमननैषधयोः गिरां गुम्फः समानः (इति यत्) अनेकनलदर्शनजातशङ्के विदर्भवसुधाधिपतेः सुतायाः चित्ते शङ्कां निर्ममे खलु, तत् एषः पिष्टं पिपेष।
Summary
AI
The similar style of speech of both Yama and Nala had already created doubt in the mind of the daughter of Vidarbha's king, who was already confused by seeing multiple Nalas. This speech of Saraswati indeed ground what was already ground, reinforcing the existing doubt.
पदच्छेदः
AI
| गुम्फः | गुम्फ (१.१) | The composition |
| गिराम् | गिर् (६.३) | of words |
| शमननैषधयोः | शमन–नैषध (६.२) | of Yama and Nala |
| समानः | समान (१.१) | was similar |
| शङ्काम् | शङ्का (२.१) | doubt |
| अनेकनलदर्शनजातशङ्के | अनेक–नल–दर्शन–जात–शङ्का (७.१) | in the one whose doubt arose from seeing many Nalas |
| चित्ते | चित्त (७.१) | in the mind |
| विदर्भवसुधाधिपतेः | विदर्भ–वसुधा–अधिपति (६.१) | of the king of Vidarbha |
| सुतायाः | सुता (६.१) | of the daughter |
| यत् | यद् (१.१) | which |
| निर्ममे | निर्ममे (निर्√मा कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | created |
| खलु | खलु | indeed |
| तत् | तद् (२.१) | that |
| एषः | एतद् (१.१) | this (speech of Saraswati) |
| पिपेष | पिपेष (√पिष् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | ground |
| पिष्टम् | पिष्ट (√पिष्+क्त, २.१) | what was already ground |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| गु | म्फो | गि | रां | श | म | न | नै | ष | ध | योः | स | मा | नः |
| श | ङ्का | म | ने | क | न | ल | द | र्श | न | जा | त | श | ङ्के |
| चि | त्ते | वि | द | र्भ | व | सु | धा | धि | प | तेः | सु | ता | या |
| य | न्नि | र्म | मे | ख | लु | त | दे | ष | पि | पे | ष | पि | ष्टम् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.