एकः प्रभावमयमेति परेतराजौ
तज्जीवितेशधियमत्र निधत्स्व मुग्धे ।
भूतेषु यस्य खलु भूरियमस्य वश्य-
भावं समाश्रयति दस्रसहोदरस्य ॥
एकः प्रभावमयमेति परेतराजौ
तज्जीवितेशधियमत्र निधत्स्व मुग्धे ।
भूतेषु यस्य खलु भूरियमस्य वश्य-
भावं समाश्रयति दस्रसहोदरस्य ॥
तज्जीवितेशधियमत्र निधत्स्व मुग्धे ।
भूतेषु यस्य खलु भूरियमस्य वश्य-
भावं समाश्रयति दस्रसहोदरस्य ॥
अन्वयः
AI
मुग्धे, परेतराजौ अयम् एकः प्रभावम् एति। तत् अत्र (अस्मिन्) दस्रसहोदरस्य अस्य (विषये) जीवितेशधियं निधत्स्व। यस्य खलु इयं भूः भूतेषु वश्यभावं समाश्रयति।
Summary
AI
O charming one, among the two (Nala and this god), this one alone attains the majesty of the king of the dead (Yama). Therefore, consider him the lord of life. Indeed, this earth with all its beings is under the control of this brother of the Ashvins.
पदच्छेदः
AI
| एकः | एक (१.१) | one alone |
| प्रभावम् | प्रभाव (२.१) | majesty |
| अयम् | इदम् (१.१) | this one (Yama) |
| एति | एति (√इ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | attains |
| पेतराजौ | पेतराज (७.२) | in the two (Nala and Yama) as kings of the dead |
| तत् | तद् | therefore |
| जीवितेशधियम् | जीवित–ईश–धी (२.१) | the thought of him as the lord of life |
| अत्र | अत्र | in him |
| निधत्स्व | निधत्स्व (नि√धा कर्तरि लोट् (आत्मने.) म.पु. एक.) | place |
| मुग्धे | मुग्धा (८.१) | O charming one |
| भूतेषु | भूत (७.३) | among beings |
| यस्य | यद् (६.१) | whose |
| खलु | खलु | indeed |
| भूः | भू (१.१) | the earth |
| इयम् | इदम् (१.१) | this |
| अस्य | इदम् (६.१) | of this one |
| वश्यभावम् | वश्य–भाव (२.१) | the state of being under control |
| समाश्रयति | समाश्रयति (सम्+आ√श्रि कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | resorts to |
| दस्रसहोदरस्य | दस्र–सहोदर (६.१) | of the brother of the Ashvins (Yama) |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ए | कः | प्र | भा | व | म | य | मे | ति | प | रे | त | रा | जौ |
| त | ज्जी | वि | ते | श | धि | य | म | त्र | नि | ध | त्स्व | मु | ग्धे |
| भू | ते | षु | य | स्य | ख | लु | भू | रि | य | म | स्य | व | श्य |
| भा | वं | स | मा | श्र | य | ति | द | स्र | स | हो | द | र | स्य |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.