मित्त्रप्रियोपजननं प्रति हेतुरस्य
संज्ञा श्रुतासुहृदयं न जनस्य कस्य ।
छायेदृगस्य च न कुत्रचिदध्यगायि
तप्तं यमेन नियमेन तपोऽमुनैव ॥

अन्वयः AI अस्य संज्ञा मित्त्र-प्रिय-उपजननम् प्रति हेतुः (अस्ति) । (अस्य संज्ञा) श्रुता (सती) कस्य जनस्य असु-हृदयम् न (करोति)? अस्य ईदृक् छाया च कुत्रचित् न अध्यगायि । अमुना एव यमेन नियमेन तपः तप्तम् ।

Summary AI This verse describes Varuna. His name ('Mitra') is a cause for bringing delight to friends. Upon hearing it, whose enemy's heart is not displeased? A shadow like his has never been perceived anywhere. Indeed, by this one alone, austerity has been performed with self-control and observance.

पदच्छेदः AI

मित्त्र-प्रिय-उपजननम्	मित्र–प्रिय–उपजनन (२.१)	the creation of pleasure for friends
प्रति	प्रति	towards
हेतुः	हेतु (१.१)	the cause
अस्य	इदम् (६.१)	his
संज्ञा	संज्ञा (१.१)	name
श्रुता	श्रुत (√श्रु+क्त, १.१)	heard
असु-हृदयम्	असुहृदय (२.१)	the heart of enemies (displeased)
न	न	not
जनस्य	जन (६.१)	of a person
कस्य	किम् (६.१)	of which
छाया	छाया (१.१)	shadow
ईदृक्	ईदृक् (१.१)	such
अस्य	इदम् (६.१)	his
च	च	and
न	न	not
कुत्रचित्	कुत्रचित्	anywhere
अध्यगायि	अध्यगायि (अधि√इ भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was perceived
तप्तम्	तप्त (√तप्+क्त, १.१)	performed
यमेन	यम (३.१)	by self-control
नियमेन	नियम (३.१)	by observance
तपः	तपस् (१.१)	austerity
अमुना	अदस् (३.१)	by this one
एव	एव	indeed

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
मि	त्त्र	प्रि	यो	प	ज	न	नं	प्र	ति	हे	तु	र	स्य
सं	ज्ञा	श्रु	ता	सु	हृ	द	यं	न	ज	न	स्य	क	स्य
छा	ये	दृ	ग	स्य	च	न	कु	त्र	चि	द	ध्य	गा	यि
त	प्तं	य	मे	न	नि	य	मे	न	त	पो	ऽमु	नै	व
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect