एतादृशीमथ विलोक्य सरस्वती तां
संदेहचित्रभयचित्रितचित्तवृत्तिम् ।
देवस्य सूनुमरविन्दविकासिरश्मे-
रुद्दिश्य दिक्पतिमुदीरयितुं प्रचक्रे ॥

अन्वयः AI अथ सरस्वती, सन्देह-चित्र-भय-चित्रित-चित्त-वृत्तिम् एतादृशीम् ताम् विलोक्य, अरविन्द-विकासि-रश्मेः देवस्य सूनुम् दिक्पतिम् उद्दिश्य उदीरयितुम् प्रचक्रे ।

Summary AI Then Saraswati, seeing her (Damayanti) in such a state, her mind painted with the varied colors of doubt and fear, began to speak, referring to the lord of the direction (Yama), who is the son of the god whose rays make the lotuses bloom (the Sun).

पदच्छेदः AI

एतादृशीम्	एतादृशी (२.१)	such
अथ	अथ	then
विलोक्य	विलोक्य (वि√लोक्+ल्यप्)	having seen
सरस्वती	सरस्वती (१.१)	Saraswati
ताम्	तद् (२.१)	her
सन्देह-चित्र-भय-चित्रित-चित्त-वृत्तिम्	सन्देह–चित्र–भय–चित्रित–चित्त–वृत्ति (२.१)	whose state of mind was painted with the varied colors of doubt and fear
देवस्य	देव (६.१)	of the god
सूनुम्	सूनु (२.१)	the son
अरविन्द-विकासि-रश्मेः	अरविन्द–विकासिन्–रश्मि (६.१)	of him whose rays cause lotuses to bloom (the Sun)
उद्दिश्य	उद्दिश्य (उद्√दिश्+ल्यप्)	referring to
दिक्पतिम्	दिक्पति (२.१)	the lord of a direction (Yama)
उदीरयितुम्	उदीरयितुम् (उद्√ईर्+तुमुन्)	to speak
प्रचक्रे	प्रचक्रे (प्र√कृ कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	began

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	ता	दृ	शी	म	थ	वि	लो	क्य	स	र	स्व	ती	तां
सं	दे	ह	चि	त्र	भ	य	चि	त्रि	त	चि	त्त	वृ	त्तिम्
दे	व	स्य	सू	नु	म	र	वि	न्द	वि	का	सि	र	श्मे
रु	द्दि	श्य	दि	क्प	ति	मु	दी	र	यि	तुं	प्र	च	क्रे
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect