नैवाल्पमेधसि पटो रुचिमत्त्वमस्य
मध्येसमिन्निवसतो रिपवस्तृणानि ।
उत्थानवानिह पराभवितुं तरस्वी
शक्यः पुनर्भवति केन विरोधिनायम् ॥

अन्वयः AI अल्प-मेधसि पटोः रुचिमत्त्वम् न एव (भवति) । मध्ये-समिधम् निवसतः अस्य रिपवः तृणानि (इव सन्ति) । इह उत्थानवान् तरस्वी अयम् केन विरोधिना पुनः पराभवितुम् शक्यः भवति?

Summary AI The brilliance of a clever person is nothing before one with little intelligence. For this one (Agni) who dwells amidst the sacrificial fire, his enemies are like blades of grass. How can this energetic and powerful one be defeated by any opponent?

पदच्छेदः AI

न	न	not
एव	एव	indeed
अल्प-मेधसि	अल्पमेधस् (७.१)	before one with little intelligence
पटोः	पटु (६.१)	of a clever person
रुचिमत्त्वम्	रुचिमत्त्व (१.१)	brilliance
अस्य	इदम् (६.१)	his
मध्ये-समिधम्	मध्येसमिधम्	in the middle of the fire
निवसतः	निवसत् (नि√वस्+शत्रु, ६.१)	of him who dwells
रिपवः	रिपु (१.३)	enemies
तृणानि	तृण (१.३)	(are like) blades of grass
उत्थानवान्	उत्थानवत् (१.१)	energetic
इह	इह	here
पराभवितुम्	पराभवितुम् (परा√भू+तुमुन्)	to defeat
तरस्वी	तरस्विन् (१.१)	powerful
शक्यः	शक्य (१.१)	able to be
पुनः	पुनर्	but
भवति	भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	is
केन	किम् (३.१)	by what
विरोधिना	विरोधिन् (३.१)	opponent
अयम्	इदम् (१.१)	this one

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
नै	वा	ल्प	मे	ध	सि	प	टो	रु	चि	म	त्त्व	म	स्य
म	ध्ये	स	मि	न्नि	व	स	तो	रि	प	व	स्तृ	णा	नि
उ	त्था	न	वा	नि	ह	प	रा	भ	वि	तुं	त	र	स्वी
श	क्यः	पु	न	र्भ	व	ति	के	न	वि	रो	धि	ना	यम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect