इदंनृपप्रार्थिभिरुज्झितोऽर्थिभि-
र्मणिप्ररोहेण विवृध्य रोहणः ।
कियद्दिनैरम्बरमावरिष्यते
मुधा मुनिर्विन्ध्यमरुन्ध भूधरम् ॥
इदंनृपप्रार्थिभिरुज्झितोऽर्थिभि-
र्मणिप्ररोहेण विवृध्य रोहणः ।
कियद्दिनैरम्बरमावरिष्यते
मुधा मुनिर्विन्ध्यमरुन्ध भूधरम् ॥
र्मणिप्ररोहेण विवृध्य रोहणः ।
कियद्दिनैरम्बरमावरिष्यते
मुधा मुनिर्विन्ध्यमरुन्ध भूधरम् ॥
अन्वयः
AI
इदंनृपप्रार्थिभिः अर्थिभिः उज्झितः रोहणः मणिप्ररोहेण विवृध्य कियद्दिनैः अम्बरम् आवरिष्यते । मुनिः विन्ध्यं भूधरं मुधा अरुन्ध ।
Summary
AI
Abandoned by supplicants, who now go to this king instead, Mount Rohana, growing unchecked with its gems, will soon cover the sky. The sage Agastya stopped the Vindhya mountain's growth in vain, as another mountain now grows uncontrollably due to this king's generosity.
पदच्छेदः
AI
| इदंनृपप्रार्थिभिः | इदम्–नृप–प्रार्थिन् (३.३) | by supplicants who have petitioned this king |
| उज्झितः | उज्झित (√उझ्झ्+क्त, १.१) | abandoned |
| अर्थिभिः | अर्थिन् (३.३) | by supplicants |
| मणिप्ररोहेण | मणिप्ररोह (३.१) | with the growth of gems |
| विवृध्य | विवृध्य (वि√वृध्+ल्यप्) | having grown |
| रोहणः | रोहण (१.१) | Mount Rohana |
| कियद्दिनैः | कियद्दिन (३.३) | in a few days |
| अम्बरम् | अम्बर (२.१) | the sky |
| आवरिष्यते | आवरिष्यते (आ√वृ भावकर्मणोः लृट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | will be covered |
| मुधा | मुधा | in vain |
| मुनिः | मुनि (१.१) | the sage (Agastya) |
| विन्ध्यम् | विन्ध्य (२.१) | the Vindhya mountain |
| अरुन्ध | अरुन्ध (√रुध् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | stopped |
| भूधरम् | भूधर (२.१) | the mountain |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | दं | नृ | प | प्रा | र्थि | भि | रु | ज्झि | तो | ऽर्थि | भि |
| र्म | णि | प्र | रो | हे | ण | वि | वृ | ध्य | रो | ह | णः |
| कि | य | द्दि | नै | र | म्ब | र | मा | व | रि | ष्य | ते |
| मु | धा | मु | नि | र्वि | न्ध्य | म | रु | न्ध | भू | ध | रम् |
| ज | त | ज | र | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.