स कामरूपाधिप एष हा त्वया
न कामरूपाधिक ईक्ष्यतेऽपि यः ।
त्वमस्य सा योग्यतमासि वल्लभा
सुदुर्लभा यत्प्रतिमल्लभा परा ॥

अन्वयः AI हा! एषः सः कामरूपाधिपः यः कामरूपाधिकः (अपि) त्वया न ईक्ष्यते अपि। त्वम् अस्य सा योग्यतमा वल्लभा असि, यत्प्रतिमल्लभा परा सुदुर्लभा (अस्ति)।

Summary AI "Alas! This is the king of Kamarupa, who is more handsome than Kamadeva himself, yet you do not even look at him. You are the most suitable beloved for him, for another woman whose splendor could rival yours is very hard to find."

पदच्छेदः AI

सः	तद् (१.१)	he
कामरूपाधिपः	कामरूप–अधिप (१.१)	the king of Kamarupa
एषः	एतद् (१.१)	this
हा	हा	alas
त्वया	युष्मद् (३.१)	by you
न	न	not
कामरूपाधिकः	कामरूप–अधिक (१.१)	more handsome than Kamadeva
ईक्ष्यते	ईक्ष्यते (√ईक्ष् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is seen
अपि	अपि	even
यः	यद् (१.१)	who
त्वम्	युष्मद् (१.१)	you
अस्य	इदम् (६.१)	his
सा	तद् (१.१)	that
योग्यतमा	योग्यतमा (१.१)	most suitable
असि	असि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	are
वल्लभा	वल्लभा (१.१)	beloved
सुदुर्लभा	सुदुर्लभा (१.१)	very hard to obtain
यत्प्रतिमल्लभा	यत्–प्रतिमल्ल–भा (१.१)	one whose splendor is a rival to yours
परा	परा (१.१)	another

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
स	का	म	रू	पा	धि	प	ए	ष	हा	त्व	या
न	का	म	रू	पा	धि	क	ई	क्ष्य	ते	ऽपि	यः
त्व	म	स्य	सा	यो	ग्य	त	मा	सि	व	ल्ल	भा
सु	दु	र्ल	भा	य	त्प्र	ति	म	ल्ल	भा	प	रा
ज			त			ज			र

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect