अध्याहारः स्मरहरशिरश्चन्द्रशेषस्य शेष-
स्याहेर्भूयः फणसमुचितः काययष्टीनिकायः ।
दुग्धाम्भोधेर्मुनिचुलकनत्रासनाशाभ्युपायः
कायव्यूहः क्व जगति न जागर्त्यदःकीर्तिपूरः ॥

अन्वयः AI अदःकीर्तिपूरः स्मरहरशिरश्चन्द्रशेषस्य शेषस्य अहेः भूयः फणसमुचितः काययष्टीनिकायः अध्याहारः, दुग्धाम्भोधेः मुनिचुलकनत्रासनाशाभ्युपायः कायव्यूहः (च अस्ति), (सः) जगति क्व न जागर्ति?

Summary AI Where in the world is the flood of this king's fame not renowned? It is like a supplement to the remaining body of the serpent Shesha, whose hoods were taken for Shiva's crescent moon. It is a bodily manifestation that serves as a remedy for the milk ocean's fear of being sipped dry by the sage Agastya.

पदच्छेदः AI

अध्याहारः	अध्याहार (१.१)	a supplement
स्मरहरशिरश्चन्द्रशेषस्य	स्मरहर–शिरस्–चन्द्र–शेष (६.१)	of the remainder of the moon on Shiva's head
शेषस्य	शेष (६.१)	of Shesha
अहेः	अहि (६.१)	the serpent's
भूयः	भूयस्	again
फणसमुचितः	फण–समुचित (१.१)	a collection of hoods
काययष्टीनिकायः	काययष्टि–निकाय (१.१)	a multitude of slender bodies
दुग्धाम्भोधेः	दुग्धाम्भोधि (६.१)	of the ocean of milk
मुनिचुलकनत्रासनाशाभ्युपायः	मुनि–चुलकन–त्रास–नाश–अभ्युपाय (१.१)	a means to destroy the fear of being sipped by the sage (Agastya)
कायव्यूहः	कायव्यूह (१.१)	a bodily manifestation
क्व	क्व	where
जगति	जगत् (७.१)	in the world
न	न	not
जागर्ति	जागर्ति (√जागृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	is renowned
अदःकीर्तिपूरः	अदस्–कीर्ति–पूर (१.१)	the flood of this one's fame

छन्दः मन्दाक्रान्ता [१७: मभनततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
अ	ध्या	हा	रः	स्म	र	ह	र	शि	र	श्च	न्द्र	शे	ष	स्य	शे	ष
स्या	हे	र्भू	यः	फ	ण	स	मु	चि	तः	का	य	य	ष्टी	नि	का	यः
दु	ग्धा	म्भो	धे	र्मु	नि	चु	ल	क	न	त्रा	स	ना	शा	भ्यु	पा	यः
का	य	व्यू	हः	क्व	ज	ग	ति	न	जा	ग	र्त्य	दः	की	र्ति	पू	रः
म			भ			न			त			त			ग	ग

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect