स्मितश्रिया सृक्कणि लीयमानया-
वितीर्णया तद्गुणशर्मणेव सा ।
उपाहसत्कीर्त्यमहत्त्वमेव तं
गिरां हि पारे निषधेन्द्रवैभवम् ॥

अन्वयः AI सा, तद्गुणशर्मणा इव सृक्कणि लीयमानया अवितीर्णया स्मितश्रिया, गिराम् पारे (स्थितम्) निषधेन्द्रवैभवम् (स्मरन्ती) तम् (राजानम्) कीर्त्यमहत्त्वम् एव उपाहसत् हि।

Summary AI She (Damayanti), with a lingering, unexpressed smile at the corner of her mouth, as if from the joy of hearing his qualities, gently mocked the very greatness being praised. For, she was remembering the glory of Nala, the lord of Nishadha, which is beyond the range of words.

पदच्छेदः AI

स्मितश्रिया	स्मित–श्री (३.१)	with the beauty of a smile
सृक्कणि	सृक्कणि (७.१)	at the corner of the mouth
लीयमानया	लीयमान (√ली+शानच्, ३.१)	lingering
अवितीर्णया	अवितीर्ण (अ+वि√तृ+क्त, ३.१)	unexpressed
तद्गुणशर्मणा	तद्–गुण–शर्मन् (३.१)	by the joy of his virtues
इव	इव	as if
सा	तद् (१.१)	she
उपाहसत्	उपाहसत् (उप√हस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	mocked
कीर्त्यमहत्त्वम्	कीर्त्य–महत्त्व (२.१)	the greatness being praised
एव	एव	only
तम्	तद् (२.१)	him
गिराम्	गिर् (६.३)	of words
हि	हि	indeed
पारे	पार (७.१)	beyond the range
निषधेन्द्रवैभवम्	निषध–इन्द्र–वैभव (२.१)	the glory of the Lord of Nishadha (Nala)

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
स्मि	त	श्रि	या	सृ	क्क	णि	ली	य	मा	न	या
वि	ती	र्ण	या	त	द्गु	ण	श	र्म	णे	व	सा
उ	पा	ह	स	त्की	र्त्य	म	ह	त्त्व	मे	व	तं
गि	रां	हि	पा	रे	नि	ष	धे	न्द्र	वै	भ	वम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect