मयि स्थितिर्नम्रतयैव लभ्यते
दिगेव तु स्तब्धतया विलङ्घ्यते ।
इतीव चापं दधदाशुगं क्षिप-
न्नयं नयं सम्यगुपादिशद्द्विषाम् ॥

अन्वयः AI अयम् चापम् दधत् आशुगम् क्षिपन्, “मयि (चापे) स्थितिः नम्रतया (नमनक्रियया) एव लभ्यते, दिक् तु स्तब्धतया (अनमनक्रियया) एव विलङ्घ्यते” इति इव द्विषाम् नयम् सम्यक् उपादिशत्।

Summary AI This king, while holding his bow and shooting an arrow, seemed to teach his enemies a proper policy, as if the bow and arrow were saying: 'A stable position on me (the bow) is gained only by bending, but a direction (the target) is crossed only by stiffness (of the arrow).' This serves as a metaphor for political conduct.

पदच्छेदः AI

मयि	अस्मद् (७.१)	In me
स्थितिः	स्थिति (१.१)	a position
नम्रतया	नम्रता (३.१)	by bending
एव	एव	only
लभ्यते	लभ्यते (√लभ् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is obtained
दिक्	दिश् (१.१)	direction
एव	एव	only
तु	तु	but
स्तब्धतया	स्तब्धता (३.१)	by stiffness
विलङ्घ्यते	विलङ्घ्यते (वि√लङ्घ् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is crossed
इति	इति	thus
इव	इव	as if
चापम्	चाप (२.१)	a bow
दधत्	दधत् (√धा+शतृ, १.१)	holding
आशुगम्	आशुग (२.१)	an arrow
क्षिपन्	क्षिपन् (√क्षिप्+शतृ, १.१)	shooting
अयम्	इदम् (१.१)	this one
नयम्	नय (२.१)	policy
सम्यक्	सम्यक्	properly
उपादिशत्	उपादिशत् (उप√दिश् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	taught
द्विषाम्	द्विष् (६.३)	to the enemies

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
म	यि	स्थि	ति	र्न	म्र	त	यै	व	ल	भ्य	ते
दि	गे	व	तु	स्त	ब्ध	त	या	वि	ल	ङ्घ्य	ते
इ	ती	व	चा	पं	द	ध	दा	शु	गं	क्षि	प
न्न	यं	न	यं	स	म्य	गु	पा	दि	श	द्द्वि	षाम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect