इतस्त्रसद्विद्रुतभूभृदुज्झिता
प्रियाथ दृष्टा वनमानवीजनैः ।
शशंस पृष्टाद्भुतमात्मदेशजं
शशित्विषः शीतलशीलतां किल ॥
इतस्त्रसद्विद्रुतभूभृदुज्झिता
प्रियाथ दृष्टा वनमानवीजनैः ।
शशंस पृष्टाद्भुतमात्मदेशजं
शशित्विषः शीतलशीलतां किल ॥
प्रियाथ दृष्टा वनमानवीजनैः ।
शशंस पृष्टाद्भुतमात्मदेशजं
शशित्विषः शीतलशीलतां किल ॥
अन्वयः
AI
अथ इतः त्रसत्-विद्रुत-भूभृत्-उज्झिता प्रिया वन-मानवी-जनैः दृष्टा। पृष्टा (सती सा) शशित्विषः शीतल-शीलताम् आत्म-देश-जम् अद्भुतम् किल शशंस।
Summary
AI
Then, the beloved wife of an enemy king, abandoned by him as he fled in terror, was seen by forest women. When asked, she described a wonder of her own country: that the moon is supposedly cool by nature, implying this king's glory is so hot that it makes even the moon feel hot.
पदच्छेदः
AI
| इतः | इतः | from this (king) |
| त्रसद्विद्रुतभूभृदुज्झिता | त्रसत् (√त्रस्+शतृ)–विद्रुत (वि√द्रु+क्त)–भूभृत्–उज्झित (√उझ्झ्+क्त, १.१) | abandoned by her husband who fled in terror |
| प्रिया | प्रिया (१.१) | the beloved wife |
| अथ | अथ | then |
| दृष्टा | दृष्ट (√दृश्+क्त, १.१) | was seen |
| वनमानवीजनैः | वन-मानवी-जन (३.३) | by the forest-dwelling women |
| शशंस | शशंस (√शंस् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | described |
| पृष्टाद्भुतम् | पृष्ट (√प्रछ्+क्त, १.१)–अद्भुत (२.१) | when asked, a wonder |
| आत्मदेशजं | आत्म-देश-ज (२.१) | born of her own country |
| शशित्विषः | शशित्विष् (६.१) | of the moon |
| शीतलशीलतां | शीतल-शीलता (२.१) | the nature of being cool |
| किल | किल | indeed (reportedly) |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | त | स्त्र | स | द्वि | द्रु | त | भू | भृ | दु | ज्झि | ता |
| प्रि | या | थ | दृ | ष्टा | व | न | मा | न | वी | ज | नैः |
| श | शं | स | पृ | ष्टा | द्भु | त | मा | त्म | दे | श | जं |
| श | शि | त्वि | षः | शी | त | ल | शी | ल | तां | कि | ल |
| ज | त | ज | र | ||||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.