शशंस दासीङ्गितविद्विदर्भजा-
मितो ननु स्वामिनि पश्य कौतुकम् ।
यदेष सौधाग्रनटे पटाञ्चले
चलेऽपि काकस्य पदार्पणग्रहः ॥

अन्वयः AI दासी-इङ्गित-वित् (सरस्वती) विदर्भजाम् शशंस, "स्वामिनि, इतः कौतुकम् पश्य ननु। यत् चले अपि एषः सौध-अग्र-नटे पट-अञ्चले काकस्य पद-अर्पण-ग्रहः (अस्ति)।"

Summary AI Saraswati, understanding Damayanti's gesture, said to her, "O mistress, look here at this curiosity! See the crow's insistence on placing its foot on the fluttering edge of the flag dancing atop the palace." (This is a proverbial saying, 'kākatālīya', referring to a sheer coincidence, used here to mock the next king).

पदच्छेदः AI

शशंस	शशंस (√शंस् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	said
दासीङ्गितवित्	दासी-इङ्गित-विद् (१.१)	the one who knows the handmaiden's gestures
विदर्भजाम्	विदर्भजा (२.१)	to the princess of Vidarbha
इतः	इतः	here
ननु	ननु	indeed
स्वामिनि	स्वामिनी (८.१)	O mistress
पश्य	पश्य (√दृश् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	see
कौतुकम्	कौतुक (२.१)	the curiosity
यत्	यद्	that
एष	एतद् (१.१)	this
सौधाग्रनटे	सौध-अग्र-नट (७.१)	on the dancer atop the palace
पटाञ्चले	पट-अञ्चल (७.१)	on the edge of the cloth (flag)
चले	चल (७.१)	on the moving
अपि	अपि	even
काकस्य	काक (६.१)	of the crow
पदार्पणग्रहः	पद-अर्पण-ग्रह (१.१)	the insistence on placing its foot

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
श	शं	स	दा	सी	ङ्गि	त	वि	द्वि	द	र्भ	जा
मि	तो	न	नु	स्वा	मि	नि	प	श्य	कौ	तु	कम्
य	दे	ष	सौ	धा	ग्र	न	टे	प	टा	ञ्च	ले
च	ले	ऽपि	का	क	स्य	प	दा	र्प	ण	ग्र	हः
ज			त			ज			र

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect