आसीदासीमभूमीवलयमलयजालेपनेपथ्यकीर्तिः
सप्ताकूपारपारीसदनजनघनोद्गीतचापप्रतापः ।
वीरादस्मात्परः कः पदयुगयुगपत्पातिभूपातिभूय-
श्चूडारत्नोडुपत्नीकरपरिचरणामन्दनन्दन्नखेन्दुः ॥
आसीदासीमभूमीवलयमलयजालेपनेपथ्यकीर्तिः
सप्ताकूपारपारीसदनजनघनोद्गीतचापप्रतापः ।
वीरादस्मात्परः कः पदयुगयुगपत्पातिभूपातिभूय-
श्चूडारत्नोडुपत्नीकरपरिचरणामन्दनन्दन्नखेन्दुः ॥
सप्ताकूपारपारीसदनजनघनोद्गीतचापप्रतापः ।
वीरादस्मात्परः कः पदयुगयुगपत्पातिभूपातिभूय-
श्चूडारत्नोडुपत्नीकरपरिचरणामन्दनन्दन्नखेन्दुः ॥
अन्वयः
AI
(अयम्) आ-सीम-भूमी-वलय-मलयज-आलेप-नेपथ्य-कीर्तिः सप्त-अकूपार-पारी-सदन-जन-घन-उद्गीत-चाप-प्रतापः आसीत्। पद-युग-युगपत्-पाति-भूप-अतिभूयः-चूडा-रत्न-उडु-पत्नी-कर-परिचरण-अमन्द-नन्दत्-नख-इन्दुः (अयम्) अस्मात् वीरात् परः कः (अस्ति)?
Summary
AI
His fame was the sandalwood paste adorning the entire earth. The valor of his bow was intensely sung by the people dwelling on the shores of the seven oceans. Who is greater than this hero, the moons of whose toenails delight greatly in the service rendered by the rays from the crest-jewels of the numerous kings falling simultaneously at his feet?
पदच्छेदः
AI
| आसीत् | आसीत् (√अस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | He was |
| आसीमभूमीवलयमलयजालेपनेपथ्यकीर्तिः | आसीम–भूमीवलय–मलयज–आलेप–नेपथ्य–कीर्ति (१.१) | one whose fame was the sandalwood-paste costume for the entire circle of the earth |
| सप्ताकूपारपारीसदनजनघनोद्गीतचापप्रतापः | सप्त–अकूपार–पारी–सदन–जन–घन–उद्गीत (उद्√गै+क्त)–चाप–प्रताप (१.१) | one whose bow's valor was intensely sung by the people dwelling on the shores of the seven oceans |
| वीरात् | वीर (५.१) | than the hero |
| अस्मात् | इदम् (५.१) | than this |
| परः | पर (१.१) | greater |
| कः | किम् (१.१) | who? |
| पदयुगयुगपत्पातिभूपातिभूयश्चूडारत्नोडुपत्नीकरपरिचरणामन्दनन्दन्नखेन्दुः | पदयुग–युगपत्–पातिन्–भूप–अतिभूयस्–चूडारत्न–उडु–पत्नी–कर–परिचरण–अमन्द–नन्दत् (√नन्द्+शतृ)–नख–इन्दु (१.१) | one whose toenail-moons greatly rejoice in the service by the hands (rays) of the wives (Rohini) of the stars that are the crest-jewels of the many kings falling simultaneously at his pair of feet |
छन्दः
स्रग्धरा [२१: मरभनययय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ | २० | २१ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | सी | दा | सी | म | भू | मी | व | ल | य | म | ल | य | जा | ले | प | ने | प | थ्य | की | र्तिः |
| स | प्ता | कू | पा | र | पा | री | स | द | न | ज | न | घ | नो | द्गी | त | चा | प | प्र | ता | पः |
| वी | रा | द | स्मा | त्प | रः | कः | प | द | यु | ग | यु | ग | प | त्पा | ति | भू | पा | ति | भू | य |
| श्चू | डा | र | त्नो | डु | प | त्नी | क | र | प | रि | च | र | णा | म | न्द | न | न्द | न्न | खे | न्दुः |
| म | र | भ | न | य | य | य | ||||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.