उत्कण्टका विलसदुज्ज्वलपत्रराजि-
रामोदभागनपरागतराऽतिगौरी ।
रुद्रक्रुधस्तदरिकामधिया नले सा
वासार्थितामधृत काञ्चनकेतकीव ॥

अन्वयः AI उत्कण्टका, विलसत्-उज्ज्वल-पत्र-राजिः, आमोद-भाक्, अनप-राग-तरा, अति-गौरी सा (दमयन्ती) रुद्र-क्रुधः तत्-अरि-काम-धिया काञ्चन-केतकी इव नले वास-अर्थिताम् अधृत ।

Summary AI She (Damayanti)—with goosebumps (thorns), shining hair (leaves), filled with joy (fragrance), intensely in love (unfaded), and very fair (yellow)—sought refuge in Nala. She was like a golden Ketaki flower which, fearing Rudra's anger towards his enemy Kamadeva, seeks refuge with Shiva himself (who wears it).

पदच्छेदः AI

उत्कण्टका	उत्कण्टका (१.१)	with goosebumps / with thorns
विलसदुज्ज्वलपत्रराजिः	विलसत्–उज्ज्वल–पत्र–राजि (१.१)	with a shining row of bright leaves / lines of hair
आमोदभाक्	आमोदभाज् (१.१)	possessing fragrance / joy
अनपरागतरा	अनपरागतरा (१.१)	more intensely in love / more un-faded in color
अतिगौरी	अतिगौरी (१.१)	very fair / very yellow
रुद्रक्रुधः	रुद्र–क्रुध् (५.१)	from the anger of Rudra
तदरिकामधिया	तद्–अरि–काम–धी (३.१)	with the thought that Kamadeva is his (Rudra's) enemy
नले	नल (७.१)	in Nala
सा	तद् (१.१)	she
वासार्थिताम्	वास–अर्थिता (२.१)	the desire for residence
अधृत	अधृत (√धृ कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	held
काञ्चनकेतकीव	काञ्चनकेतकी (१.१)–इव	undefined

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
उ	त्क	ण्ट	का	वि	ल	स	दु	ज्ज्व	ल	प	त्र	रा	जि
रा	मो	द	भा	ग	न	प	रा	ग	त	रा	ऽति	गौ	री
रु	द्र	क्रु	ध	स्त	द	रि	का	म	धि	या	न	ले	सा
वा	सा	र्थि	ता	म	धृ	त	का	ञ्च	न	के	त	की	व
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect