अस्य क्षोणिपतेः पराऋधपरया लक्षीकृताः संख्यया
प्रज्ञाचक्षुरवेक्ष्यमाणतिमिरप्रख्याः किलाकीर्तयः ।
गीयन्ते स्वरमष्टमं कलयता जातेन वन्ध्योदरा-
न्मूकानां प्रकरेण कूर्मरमणीदुग्धोदधे रोधसि ॥

अन्वयः AI अस्य क्षोणि-पतेः परार्ध-परया संख्यया लक्षी-कृताः, प्रज्ञा-चक्षुः-अवेक्ष्यमाण-तिमिर-प्रख्याः अकीर्तयः, वन्ध्या-उदरात् जातेन, अष्टमम् स्वरम् कलयता मूकानाम् प्रकरेण कूर्म-रमणी-दुग्ध-उदधेः रोधसि किल गीयन्ते ।

Summary AI 'This king's infamies, so they say, are beyond count, resembling the darkness perceived by the blind. They are sung by a choir of mute men, born from a barren woman's womb, producing an eighth musical note on the shores of an ocean of tortoise milk.' (A series of impossibilities, meaning he has no infamies).

पदच्छेदः AI

अस्य	इदम् (६.१)	of this
क्षोणिपतेः	क्षोणिपति (६.१)	of the king
परार्धपरया	परार्धपरा (३.१)	exceeding a parardha
लक्षीकृताः	लक्षीकृत (१.३)	counted
संख्यया	संख्या (३.१)	by number
प्रज्ञाचक्षुरवेक्ष्यमाणतिमिरप्रख्याः	प्रज्ञाचक्षुस्–अवेक्ष्यमाण–तिमिर–प्रख्य (१.३)	resembling the darkness perceived by a blind person
किल	किल	so it is said
अकीर्तयः	अकीर्ति (१.३)	infamies
गीयन्ते	गीयन्ते (√गै भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	are sung
स्वरम्	स्वर (२.१)	note
अष्टमं	अष्टम (२.१)	eighth
कलयता	कलयत् (३.१)	by the one producing
जातेन	जात (√जन्+क्त, ३.१)	born
वन्ध्योदरात्	वन्ध्या–उदर (५.१)	from the womb of a barren woman
मूकानां	मूक (६.३)	of mute people
प्रकरेण	प्रकर (३.१)	by a multitude
कूर्मरमणीदुग्धोदधेः	कूर्मरमणी–दुग्ध–उदधि (६.१)	of the ocean of milk of a female tortoise
रोधसि	रोधस् (७.१)	on the bank

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९	२०
अ	स्य	क्षो	णि	प	तेः	प	रा	ऋ	ध	प	र	या	ल	क्षी	कृ	ताः	सं	ख्य	या
प्र	ज्ञा	च	क्षु	र	वे	क्ष्य	मा	ण	ति	मि	र	प्र	ख्याः	कि	ला	की	र्त	यः
गी	य	न्ते	स्व	र	म	ष्ट	मं	क	ल	य	ता	जा	ते	न	व	न्ध्यो	द	रा
न्मू	का	नां	प्र	क	रे	ण	कू	र्म	र	म	णी	दु	ग्धो	द	धे	रो	ध	सि
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect