एतेन संमुखमिलत्करिकुम्भमुक्ताः
कौक्षेयकाभिहतिभिर्विबभुर्विमुक्ताः ।
एतद्भुजोष्मभृशनिःसहया विकीर्णाः
प्रस्वेदबिन्दव इवारिनरेन्द्रलक्ष्म्या ॥

अन्वयः AI एतेन कौक्षेयकाभिहतिभिः विमुक्ताः संमुखमिलत्-करिकुम्भमुक्ताः, एतत्-भुजोष्म-भृश-निःसहया अरिनरेन्द्रलक्ष्म्या विकीर्णाः प्रस्वेदबिन्दवः इव विबभुः ।

Summary AI The pearls released by the strikes of his sword from the foreheads of opposing elephants shone brightly. They appeared like drops of perspiration scattered by the goddess of fortune of his enemy kings, who was unable to bear the intense heat of his valorous arms.

पदच्छेदः AI

एतेन	एतद् (३.१)	by him
संमुखमिलत्	संमुख–मिलत् (√मिल्+शतृ)	meeting in front
करिकुम्भमुक्ताः	करिन्–कुम्भ–मुक्ता (१.३)	the pearls from the foreheads of elephants
कौक्षेयकाभिहतिभिः	कौक्षेयक–अभिहति (३.३)	by the strikes of his sword
विबभुः	विबभुः (वि√भा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	shone
विमुक्ताः	विमुक्त (वि√मुच्+क्त, १.३)	released
एतत्	एतद्	his
भुजोष्मभृशनिःसहया	भुज–उष्मन्–भृश–निःसह (३.१)	unable to bear the intense heat of his arms
विकीर्णाः	विकीर्ण (वि√कॄ+क्त, १.३)	scattered
प्रस्वेदबिन्दवः	प्रस्वेद–बिन्दु (१.३)	drops of perspiration
इव	इव	as if
अरिनरेन्द्रलक्ष्म्या	अरि–नरेन्द्र–लक्ष्मी (३.१)	by the fortune of enemy kings

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	ते	न	सं	मु	ख	मि	ल	त्क	रि	कु	म्भ	मु	क्ताः
कौ	क्षे	य	का	भि	ह	ति	भि	र्वि	ब	भु	र्वि	मु	क्ताः
ए	त	द्भु	जो	ष्म	भृ	श	निः	स	ह	या	वि	की	र्णाः
प्र	स्वे	द	बि	न्द	व	इ	वा	रि	न	रे	न्द्र	ल	क्ष्म्या
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect