एतद्यशोभिरमलानि कुलानि भासां
तथ्यं तुषारकिरणस्य तृणीकृतानि ।
स्थाने ततो वसति तत्र सुधाम्बुसिन्धौ
रङ्कुस्तदङ्कुरवनीकवलाभिलाषात् ॥

अन्वयः AI एतत् यशोभिः तुषारकिरणस्य भासाम् अमलानि कुलानि तथ्यम् तृणीकृतानि । ततः स्थाने (एतत् यत्) रङ्कुः तत्-अङ्कुर-अवनी-कवल-अभिलाषात् तत्र सुधाम्बुसिन्धौ वसति ।

Summary AI Truly, the spotless splendors of the moon have been rendered insignificant by this king's glories. It is therefore fitting that the deer in the moon dwells there (in the ocean of nectar) out of a desire to graze upon the new sprouts of his fame (which have covered the moon).

पदच्छेदः AI

एतत्	एतद्	this one's
यशोभिः	यशस् (३.३)	by the glories
अमलानि	अमल (१.३)	spotless
कुलानि	कुल (१.३)	collections
भासाम्	भास् (६.३)	of splendors
तथ्यम्	तथ्यम्	truly
तुषारकिरणस्य	तुषार–किरण (६.१)	of the moon
तृणीकृतानि	तृणीकृत (√तृण+च्वि+कृ+क्त, १.३)	made insignificant like straw
स्थाने	स्थाने	it is fitting
ततः	ततः	therefore
वसति	वसति (√वस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	dwells
तत्र	तत्र	there
सुधाम्बुसिन्धौ	सुधा–अम्बु–सिन्धु (७.१)	in the ocean of nectar
रङ्कुः	रङ्कु (१.१)	the deer (in the moon)
तत्	तद्	that
अङ्कुरवनीकवलाभिलाषात्	अङ्कुर–अवनी–कवल–अभिलाष (५.१)	from the desire to eat the sprout-like earth (of his fame)

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	त	द्य	शो	भि	र	म	ला	नि	कु	ला	नि	भा	सां
त	थ्यं	तु	षा	र	कि	र	ण	स्य	तृ	णी	कृ	ता	नि
स्था	ने	त	तो	व	स	ति	त	त्र	सु	धा	म्बु	सि	न्धौ
र	ङ्कु	स्त	द	ङ्कु	र	व	नी	क	व	ला	भि	ला	षात्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect