तां मत्स्यलाञ्छनदराञ्छितचापभासा
नीराजितभ्रुवमभाषत भाषितेशा ।
व्रीडाजडे किमपि सूचय चेतसा
चेत्क्रीडारसं वहसि गौडविडौजसीह ॥

अन्वयः AI भाषितेशा, मत्स्यलाञ्छन-दर-आञ्छित-चाप-भासा नीराजितभ्रुवम् ताम् अभाषत - "हे व्रीडाजडे, इह गौडविडौजसि चेत् क्रीडारसम् वहसि, (तर्हि) चेतसा किम् अपि सूचय" ।

Summary AI The mistress of speech, Sarasvati, spoke to her (Damayanti), whose eyebrows were honored by the lustre of Kamadeva's bow: "O you who are paralyzed by shyness, if you feel any amorous sentiment for this Indra of the Gauda kingdom, indicate it somehow with your heart."

पदच्छेदः AI

ताम्	तद् (२.१)	to her
मत्स्यलाञ्छनदराञ्छितचापभासा	मत्स्य–लाञ्छन–दर–आञ्छित–चाप–भास् (३.१)	by the lustre of the bow slightly marked with the sign of a fish
नीराजितभ्रुवम्	नीराजित (निस्+आ√राज्+णिच्+क्त)–भ्रू (२.१)	whose eyebrows were honored
अभाषत	अभाषत (√भाष् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	spoke
भाषितेशा	भाषित–ईशा (१.१)	the mistress of speech
व्रीडाजडे	व्रीडा–जडा (८.१)	O one stupefied by shyness
किम्	किम्	something
अपि	अपि	even
सूचय	सूचय (√सूच् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	indicate
चेतसा	चेतस् (३.१)	with your heart
चेत्	चेत्	if
क्रीडारसम्	क्रीडा–रस (२.१)	the sentiment of amorous sport
वहसि	वहसि (√वह् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you feel
गौडविडौजसि	गौड–विडौजस् (७.१)	in this Indra of Gauda
इह	इह	here

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
तां	म	त्स्य	ला	ञ्छ	न	द	रा	ञ्छि	त	चा	प	भा	सा
नी	रा	जि	त	भ्रु	व	म	भा	ष	त	भा	षि	ते	शा
व्री	डा	ज	डे	कि	म	पि	सू	च	य	चे	त	सा	चे
त्क्री	डा	र	सं	व	ह	सि	गौ	ड	वि	डौ	ज	सी	ह
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect