भूपं व्यलोकत न दूरतरानुरक्तं
सा कुण्डिनावनिपुरंदरनन्दिनी तम् ।
अन्यानुरागविरसेन विलोकनाद्वा
जानामि सम्यगविलोकनमेव रम्यम् ॥
भूपं व्यलोकत न दूरतरानुरक्तं
सा कुण्डिनावनिपुरंदरनन्दिनी तम् ।
अन्यानुरागविरसेन विलोकनाद्वा
जानामि सम्यगविलोकनमेव रम्यम् ॥
सा कुण्डिनावनिपुरंदरनन्दिनी तम् ।
अन्यानुरागविरसेन विलोकनाद्वा
जानामि सम्यगविलोकनमेव रम्यम् ॥
अन्वयः
AI
सा कुण्डिनावनिपुरंदरनन्दिनी दूरतरानुरक्तम् तम् भूपम् न व्यलोकत । (अहं) जानामि, अन्य-अनुराग-विरसेन विलोकनात् वा सम्यक् अविलोकनम् एव रम्यम् ।
Summary
AI
She, the daughter of the king of Kundina (Damayanti), did not look at that king, though he was deeply in love with her. I (Sarasvati) think that not looking at all is indeed better than a look rendered distasteful by love for another.
पदच्छेदः
AI
| भूपम् | भूप (२.१) | the king |
| व्यलोकत | व्यलोकत (वि√लोक् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | looked at |
| न | न | not |
| दूरतरानुरक्तम् | दूरतर–अनुरक्त (२.१) | very deeply in love |
| सा | तद् (१.१) | she |
| कुण्डिनावनिपुरंदरनन्दिनी | कुण्डिन–अवनि–पुरंदर–नन्दिनी (१.१) | the daughter of the Indra of the land of Kundina |
| तम् | तद् (२.१) | him |
| अन्य | अन्य | another's |
| अनुराग | अनुराग | love |
| विरसेन | विरस (३.१) | with distaste |
| विलोकनात् | विलोकन (५.१) | than a look |
| वा | वा | or |
| जानामि | जानामि (√ज्ञा कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I think |
| सम्यक् | सम्यच् | properly |
| अविलोकनम् | अविलोकन (१.१) | not looking |
| एव | एव | indeed |
| रम्यम् | रम्य (१.१) | is better |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| भू | पं | व्य | लो | क | त | न | दू | र | त | रा | नु | र | क्तं |
| सा | कु | ण्डि | ना | व | नि | पु | रं | द | र | न | न्दि | नी | तम् |
| अ | न्या | नु | रा | ग | वि | र | से | न | वि | लो | क | ना | द्वा |
| जा | ना | मि | स | म्य | ग | वि | लो | क | न | मे | व | र | म्यम् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.