एतत्तरुस्तरुणि राजति राजजम्बूः
स्थूलोपलानिव फलानि विमृश्य यस्याः ।
सिद्धस्त्रियः प्रियमिदं निगदन्ति दन्ति-
यूथानि केन तरुमारुरुहुः पथेति ॥
एतत्तरुस्तरुणि राजति राजजम्बूः
स्थूलोपलानिव फलानि विमृश्य यस्याः ।
सिद्धस्त्रियः प्रियमिदं निगदन्ति दन्ति-
यूथानि केन तरुमारुरुहुः पथेति ॥
स्थूलोपलानिव फलानि विमृश्य यस्याः ।
सिद्धस्त्रियः प्रियमिदं निगदन्ति दन्ति-
यूथानि केन तरुमारुरुहुः पथेति ॥
अन्वयः
AI
हे तरुणि, एतत् राजजम्बूः तरुः राजति । यस्याः स्थूल उपलान् इव फलानि विमृश्य, सिद्धस्त्रियः प्रियम् इदम् निगदन्ति, "दन्तियूथानि केन पथा तरुम् आरुरुहुः" इति ।
Summary
AI
O young lady, here shines the royal Jambu tree. Seeing its fruits, which are like huge boulders, the Siddha women ask their beloveds, 'By what path did the herds of elephants climb this tree?' (implying the fruits are so large they must have been placed there by elephants).
पदच्छेदः
AI
| एतत् | एतद् (१.१) | this |
| तरुः | तरु (१.१) | tree |
| तरुणि | तरुणी (८.१) | O young lady |
| राजति | राजति (√राज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | shines |
| राजजम्बूः | राज–जम्बू (१.१) | the royal Jambu tree |
| स्थूल | स्थूल | large |
| उपलान् | उपल (२.३) | boulders |
| इव | इव | like |
| फलानि | फल (२.३) | fruits |
| विमृश्य | विमृश्य (वि√मृश्+ल्यप्) | having considered |
| यस्याः | यद् (६.१) | of which |
| सिद्धस्त्रियः | सिद्ध–स्त्री (१.३) | the Siddha women |
| प्रियम् | प्रिय (२.१) | their beloveds |
| इदम् | इदम् (२.१) | this |
| निगदन्ति | निगदन्ति (नि√गद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | say |
| दन्तियूथानि | दन्ति–यूथ (१.३) | herds of elephants |
| केन | किम् (३.१) | by what |
| तरुम् | तरु (२.१) | the tree |
| आरुरुहुः | आरुरुहुः (आ√रुह् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | climbed |
| पथा | पथिन् (३.१) | path |
| इति | इति | thus |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ए | त | त्त | रु | स्त | रु | णि | रा | ज | ति | रा | ज | ज | म्बूः |
| स्थू | लो | प | ला | नि | व | फ | ला | नि | वि | मृ | श्य | य | स्याः |
| सि | द्ध | स्त्रि | यः | प्रि | य | मि | दं | नि | ग | द | न्ति | द | न्ति |
| यू | था | नि | के | न | त | रु | मा | रु | रु | हुः | प | थे | ति |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.