भूपेषु तेषु न मनागपि दत्तचित्ता
विस्मेरया वचनदेवतया तयाथ ।
वाणीगुणोदयतृणीकृतपाणिवीणा-
निक्वाणया पुनरभाणि मृगेक्षणा सा ॥

अन्वयः AI अथ तेषु भूपेषु मनाक् अपि न दत्तचित्ता सा मृगेक्षणा, विस्मेरया वाणीगुणोदयतृणीकृतपाणिवीणानिक्वाणया तया वचनदेवतया पुनः अभाणि ।

Summary AI Then, that deer-eyed Damayanti, who had not paid even the slightest attention to those kings, was again addressed by the astonished goddess of speech, Sarasvati, whose excellence of voice made the sound of the veena in her hand seem insignificant as straw.

पदच्छेदः AI

भूपेषु	भूप (७.३)	among the kings
तेषु	तद् (७.३)	among those
न	न	not
मनाक्	मनाक्	even a little
अपि	अपि	also
दत्तचित्ता	दत्त (√दा+क्त)–चित्त (१.१)	she whose mind was given
विस्मेरया	विस्मेरा (३.१)	by the astonished
वचनदेवतया	वचन–देवता (३.१)	by the goddess of speech
तया	तद् (३.१)	by her
अथ	अथ	then
वाणीगुणोदयतृणीकृतपाणिवीणानिक्वाणया	वाणी–गुण–उदय–तृणीकृत (√तृण+च्वि+कृ+क्त)–पाणि–वीणा–निक्वाण (३.१)	by her whose excellence of speech made the sound of the veena in her hand seem like straw
पुनः	पुनर्	again
अभाणि	अभाणि (√भण् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was spoken to
मृगेक्षणा	मृग–ईक्षणा (१.१)	the deer-eyed one
सा	तद् (१.१)	she

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
भू	पे	षु	ते	षु	न	म	ना	ग	पि	द	त्त	चि	त्ता
वि	स्मे	र	या	व	च	न	दे	व	त	या	त	या	थ
वा	णी	गु	णो	द	य	तृ	णी	कृ	त	पा	णि	वी	णा
नि	क्वा	ण	या	पु	न	र	भा	णि	मृ	गे	क्ष	णा	सा
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect