एतद्यशोभिरखिलेऽम्बुनि सन्तु हंसा
दुग्धीकृते तदुभयव्यतिभेदमुग्धाः ।
क्षीरे पयस्यपि पदे द्वयवाचिभूयं
नानार्थकोषविषयोऽद्य मृषोद्यमस्तु ॥

अन्वयः AI एतत्-यशोभिः अखिले अम्बुनि दुग्धीकृते, तत्-उभय-व्यतिभेद-मुग्धाः हंसाः सन्तु । अद्य क्षीरे पयसि इति पदे अपि द्वय-वाचि-भूयम् नाना-अर्थ-कोष-विषयः मृषा-उद्यमः अस्तु ।

Summary AI "With all the water turned into milk by his fame, let the swans be bewildered, unable to distinguish between the two. Today, let the effort of polysemous lexicons be in vain, as even the word 'payas' (meaning both milk and water) now refers only to one thing (milk)."

पदच्छेदः AI

एतत्-यशोभिः	एतत्–यशस् (३.३)	by his fame
अखिले	अखिल (७.१)	in the entire
अम्बुनि	अम्बु (७.१)	water
सन्तु	सन्तु (√अस् लोट् प्र.पु. बहु.)	let them be
हंसाः	हंस (१.३)	swans
दुग्धीकृते	दुग्धीकृत (७.१)	when turned into milk
तत्-उभय-व्यतिभेद-मुग्धाः	तत्–उभय–व्यतिभेद–मुग्ध (१.३)	confused in distinguishing between those two
क्षीरे	क्षीर (७.१)	in milk
पयसि	पयस् (७.१)	in water
अपि	अपि	also
पदे	पद (७.१)	in the word
द्वय-वाचि-भूयम्	द्वय–वाचिन्–भूय (१.१)	the state of signifying two things
नाना-अर्थ-कोष-विषयः	नाना–अर्थ–कोष–विषय (१.१)	a subject for a lexicon of various meanings
अद्य	अद्य	today
मृषा-उद्यमः	मृषा–उद्यम (१.१)	a futile effort
अस्तु	अस्तु (√अस् लोट् प्र.पु. एक.)	let it be

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	त	द्य	शो	भि	र	खि	ले	ऽम्बु	नि	स	न्तु	हं	सा
दु	ग्धी	कृ	ते	त	दु	भ	य	व्य	ति	भे	द	मु	ग्धाः
क्षी	रे	प	य	स्य	पि	प	दे	द्व	य	वा	चि	भू	यं
ना	ना	र्थ	को	ष	वि	ष	यो	ऽद्य	मृ	षो	द्य	म	स्तु
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect